Autor: Damian Koniarek

Tekst publikowany w ramach projektu Dziedzictwo

Nieznane są imiona jego rodziców, podobnie niepotwierdzone są wiadomości o jego rodzeństwie. Wiadomo, że pochodził z rodziny frankistów, podobnie jak inny, znany później ekonomista, Ludwik Wołowski.

Po ukończeniu szkoły średniej w Warszawie Krysiński wyjechał na studia do Niemiec. Dla jego edukacji ekonomicznej ważny wydaje się też fakt, że kilka lat później, po ponownym wyjeździe do Europy Zachodniej, przebywając w Paryżu, skorzystał z możliwości uczestniczenia w wykładach J. B. Saya.

Powróciwszy na stałe do Warszawy zaczął uczestniczyć w tworzeniu Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Został pierwszym profesorem ekonomii politycznej na tej uczelni. Oprócz ekonomii wykładał: statystykę, prawo administracyjne oraz naukę finansów i handlu.

Od r. 1807 należał do Tow. Warszawskiego Przyjaciół Nauk, gdzie przedstawił większość swoich prac na temat ekonomii.

W Sejmie Królestwa zasiadał od r. 1818, bardzo aktywnie uczestnicząc w życiu politycznym. Po wybuchu powstania listopadowego ostro występował przeciw dyktaturze Chłopickiego i stał się jedną z osób, która doprowadziła do upadku generała.

W marcu 1831 r. został posłem. Biorąc udział obradach wygłaszał liczne przemówienia, m.in. w obronie rządu koalicyjnego. Kiedy Rosjanie zajęli Warszawę udał się wraz z wojskiem do Zakroczymia. Nie zdecydował się jednak na emigrację. Powrócił do stolicy.

Po upadku powstania został odsunięty od jakichkolwiek urzędów politycznych i stanowisk naukowych. Ze względu na jego zaangażowanie w powstaniu rząd carski skonfiskował należący do niego majątek. Krysiński zmarł w zapomnieniu 17 kwietnia 1853 r. Pozostawił po sobie czwórkę dzieci: Zygmunta, Michała, Ksawerego i Felicję.

Jego spuściznę naukową stanowi stosunkowo nieduża ilość publikacji. Wśród najważniejszych wymienić należy: O ekonomii politycznej, O arytmetyce politycznej czy Niektóre myśli o nauce gospodarstwa narodowego.

W swoich dziełach Krysiński występował jako zwolennik liberalizmu gospodarczego, sprzeciwiając się protekcjonistycznej polityce Druckiego-Lubeckiego. Interwencje państwa zalecał ograniczyć do minimum. Krytykował próby sztucznego uprzemysłowienia ziem polskich poprzez budowę zakładów przemysłowych z budżetu państwa. W jednym z tekstów określił je mianem „górniczych niedorzeczności i głupstw”, zwracając uwagę jak wiele kosztują one podatnika i jak trudno określić ich rentowność. Domagał się przestrzegania konstytucji, w szczególności w sprawach finansowych piętnując: „marnotrawstwo grosza publicznego”.

Pochlebnie wyrażał się na temat A. Smitha, pisząc o nim: „trafny i głęboki dostrzegacz dziejów świata (…) głębszym obdarzony geniuszem”, a rok wydania Bogactwa narodów określił: „na zawsze pamiętnym w dziejach nauki”. Doceniał także Saya, którego Wykład ekonomii politycznej pomagał tłumaczyć na j. polski D. Dzierożyńskiemu. Pisał o Sayu jako o tym, który: „sprostował teorię Smitha”.

Był jednym z pierwszym polskich uczonych, krytykujących teorię Malthusa, zapożyczając zabawny, choć wymowny argument od Sismondiego, dzięki któremu dowodził fałszywości prognoz ekonomisty z Surrey.

Negatywnie odnosił się też do użycia metod ilościowych dla badania zjawisk zachodzących w gospodarce, krytykując N.F. Canarda.

Krysiński zauważył, że żadne prawo wydane przez rząd nie jest w stanie nadać większej wartości pieniądzu papierowemu, niż ta, „która z natury rzeczy raczej wynika”. Ostrzegał przed groźbą inflacji, a jako przykład podał Wielką Brytanię, której ledwo udało się inflacji uniknąć.

Na posiedzeniach Sejmu bronił przedsiębiorców i kapitalistów przez atakami polityków: „i dziś w tej tu Izbie słyszałem, nie bez zadziwienia, pod jakimi to ohydnymi farbami wystawiano kapitalistów (…) tych którzy przez swoją oszczędność przy ciągłym dążeniu do pomnożenia masy kapitałów są istotnymi dobroczyńcami i jedyną podporą narodowego przemysłu”. Na tym samym posiedzeniu występował przeciw umorzeniu długów zaciągniętych jeszcze przed powstaniem Księstwa Warszawskiego. Zwracał uwagę na dramatyczną sytuację wierzycieli pozbawionych pieniędzy oraz możliwość pojawienia się moratorium w przyszłości. Zdaniem Krysińskiego anulowanie długów naruszało prawo własności, a tym samym konstytucję Królestwa i podkopywało zaufanie do państwa, zniechęcając do kredytowania jego rozwoju przez prywatnych inwestorów.

W swoich tekstach ostrzegał przed zbyt wysokimi i skomplikowanymi podatkami: „jeżeli podatki (co się często i łatwo przytrafia) tak są nałożone, iż przeszkadzają ludowi odnosić zyski, natenczas uciemię­żenie czuć się daje, a skutki uciemiężliwości są okropne”. Pisał o konieczności płacenia podatków przez wszystkich, bez zwolnień od tego obowiązku.

Krysiński był przeciwnikiem barier celnych. Podnosiły one ceny towarów dla klientów i zaburzały wolny handel, którego był zwolennikiem.

Dominik Krysiński był obok W. Surowieckiego i F.Skarbka jednym z pierwszym ekonomistów polskich w nowoczesnym tego słowa znaczeniu. Mimo małej ilości opublikowanych i zachowanych tekstów, które wyszły spod jego pióra, był jednym z najważniejszych przedstawicieli ekonomii jako nauki na ziemiach polskich pierwszej połowy XIX wieku.

2 odpowiedzi na „Dominik Krysiński (1785-1853): ekonomista, polityk, poseł na Sejm Królestwa Polskiego”

  • Kto na studiach słyszał o Krysińskim? Wykładowcy historii ekonomii raczej nieczęsto 😉

  • Dodatek i sprostowanie do wiadomości biograficznych; według niedawno potwierdzonych danych Krysiński był synem Jana Dominika i Anny Teresy z Rohatyna, którzy osiedlili się w Warszawie w r. 1759. Wraz z braćmi: Janem, Ksawerym i Walentym w roku 1793 Dominik otrzymał nobilitację. Wszystkim zainteresowanym szczegółami z jego życia polecam książkę Tomasza Chincińskiego Dominik Krysiński (1785-1853) na tle polskiej myśli liberalnej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • google
  • facebook
  • twitter
  • youtube
Zapisz się na newsletter:

Wybierz listę(y):

Cytat:
  • Prakseologia zajmuje się działaniami jednostek. Dopiero na późniejszym etapie badań pojawiają się w niej zagadnienia związane ze współpracą i działaniem społecznym, które stanowią szczególny przypadek ogólnej kategorii ludzkiego działania. Ludwig von Mises
Mecenasi
Wspieraj Nas>>
W październiku wsparli nas:
Pan Dominik Aromiński
Pan Bartosz Baranowski
Pan Wojciech Bielecki
Pan Piotr Bigaj
Pan Rafał Boniecki
Pani Dominika Buczek
Pani Julia Bula
Pan Robert Ciborowski
Pan Marcin Dabkus
Pan Michał Dębowski
Pan Paweł Drożniak
Pan Tomasz Dworowy
Pan Dariusz Dziadkowski
Pan Konrad Floriańczyk
Pan Maciej Gorzelak
Pan Stanisław Gruszka
Pan Jarosław Grycz
Pan Adrian Grzemski
Pan Maciej Grzymkowski
Pan Michał Gutowski
Państwo Paulina i Przemysław Hys
Pan Miłosz Janas
Pan Łukasz Jasiński
Pan Dominik Jaskulski
Pan Paweł Jegor
Pan Tomasz Jetka
Pan Gustaw Jokiel
Pan Dominik Jureczko
Pan Paweł Jurewicz
Pan Jan Kłosiński
Pan Tomasz Kłosiński
Pan Jan Kochman
Pan Kamil Koper
Pan Wojciech Kukla
Pan Witold Kwaśnicki
Pan Stanisław Kwiatkowski
Pani Anna Kwiecień
Pan Apolinary Lipski
Pan Tomasz Malinowski
Pan Adam Mazik
Pan Miłosz Mazurkiewicz
Pani Magdalena Moroń
Pan Marcin Moroń
Pan Piotr Musielak
Pan Maksym Mydłowski
Pan Tomasz Netczuk
Pan Konrad Niemotko
Pan Paweł Nowakowski
Pan Filip Nowicki
Pani Karolina Olszańska
Pan Dariusz Ostrowski
Pan Zbigniew Ostrowski
Pani Marzanna Papka
Pan Arkadiusz Konrad Pierowski
Pan Rafał Parol
Pan Mikołaj Pisarski
Pani Agnieszka Płonka
Pan Dominik Pobereszko
Pan Bartłomiej Podolski
Pan Paweł Pokrywka
Pan Michał Puszkarczuk
Pan Jacek Rusiecki
Pan Adam Skrodzki
Pan Emil Snużka
Pan Michał Sobczak
Pan Radosław Sobieś
Pan Piotr Sowiński
Pan Mikołaj Stempel
Pan Tomasz Szumski
Pan Michał Szymanek
Pan Adam Ślązak
Pan Tomasz Ślusarczyk
Pan Marek Trzaska
Pan Jan Tyszkiewicz
Pan Adam Wasielewski
Pan Waldemar Wilczyński
Pan Jakub Wołoszyn
Pan Tomasz Wyszogrodzki
Pan Karol Zdybel
Pan Marek Zemsta
Pani Mariola Zabielska-Romaszewska
Pan Krzysztof Zuber
Pracownik Santander Bank
Łącznie otrzymaliśmy 4 961,16 zł i 1,69 btc . Dziękujemy wszystkim Darczyńcom!
Znajdź się na liście>>
Lista mecenasów>>