Autor: Damian Koniarek
Wersja PDF

Tekst publikowany w ramach projektu Dziedzictwo

czerkawskiWłodzimierz Czerkawski (1868–1913) urodził się w Bursztynie koło Halicza. Po ukończeniu gimnazjum w Rzeszowie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Lwowskim, następnie na Jagiellońskim. Na krakowskiej uczelni habilitował się w roku 1893, mianowany został prof. nadzwyczajnym w roku 1897, a zwyczajnym w roku 1906. Uważany jest za pierwszego polskiego ekonomistę, który był zwolennikiem i propagatorem szkoły austriackiej. Czerkawski „opowiedział się za jej zasadami zaraz na początku swoich studiów naukowych i pozostał im wierny do końca, co niewątpliwie odbiło się na jego indywidualności naukowej, na jego znamiennej jednolitości i wyrazistości silnie, jasno określonych poglądów”[1]. W pracy Teoria czystego dochodu z ziemi (1893) opracował własną, oryginalną teorię o rencie gruntowej. Wbrew przyjętym poglądom Czerkawski twierdził, że ziemia i kapitał nie różnią się ani jako czynniki produkcji, ani źródła dochodów. Opierając się na Böhm–Bawerku doszedł do wniosku, że: „przyczyna dochodu z ziemi nie różni się niczym od innych zjawisk wywołujących inne rodzaje dochodów. Przyczyna powstania dochodu leży w czasie”[2].

Kolejną teorię przedstawił w dziele Wielkie gospodarstwa[3], ich istota i znaczenie (1896). Zarzucił tam wcześniejsze, uznaniowe rozróżnienie przedsiębiorstw, oparte na wielkości jako powierzchowneoraz rozróżnienie oparte na mocy wytwórczej. Tę drugą formę podziału skrytykował, zwracając uwagę, że firmy niezajmujące się produkcją — przedsiębiorstwa publiczne, spółki zajmujące się handlem czy banki — nie zostałyby w ogóle wzięte pod uwagę przy takim podziale. Najważniejszym elementem dla Czerkawskiego jest w tym przypadku kategoria potrzeb. O zaspokojeniu potrzeb (społecznych lub klasowych) decyduje dochód gospodarczy, na którego podstawie należy przeprowadzić podział przedsiębiorstw na grupy. To potrzeby powodują pragnienie zapewnienia sobie wielkich dochodów, co jest cechą wielkich gospodarstw. Ekonomista pisze też wiele o podziale pracy, dochodząc do wniosku, że : „nie można potępiać istoty technicznego podziału pracy, należy go tylko ograniczyć do właściwych rozmiarów”[4].

W roku 1905 Czerkawski, razem z Józefem Milewskim, wydał Politykę ekonomiczną, w której opracował m.in. rozdziały dotyczące dobrobytu, polityki przemysłowej i kwestii robotniczej. Zgadzał się na rolę, jaką pełniły związki zawodowe oraz dopuszczał możliwość poprawy sytuacji robotników poprzez tworzenie prawa i zatrudnianie pracowników przez państwo. Czerkawski proponował wprowadzenie ceł na niektóre towary, tak aby móc stworzyć własne gałęzie przemysłu, chronione przez pewien czas przed dowozem z innych państw. Był jednak zdecydowanym przeciwnikiem socjalizmu, czemu dał wyraz w tekście Ruch społeczny a socjalizm (1891), krytykując kolejnych przedstawicieli socjalizmu od jego najwcześniejszych reprezentantów.

W swoich zainteresowaniach badawczych zajmował się statystyką i demografią, publikując prace na temat zaludnienia Galicji i Polski, a także migracji ludności. Był jednym z założycieli Szkoły Nauk Politycznych w Krakowie i wychowawcą znakomitych ekonomistów, m.in. Adama Krzyżanowskiego i Romana Rybarskiego.

Wybrana bibliografia i teksty Czerkawskiego dostępne online:
Świętej pamięci Włodzimierz Czerkawski (autor Edward Strasburger 1882 – 1923)

http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id=81173&from=FBC

Polityka ekonomiczna:

http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=248563&from=FBC

Kwestia drożyzny:

http://zasoby.kangur.uek.krakow.pl/djvu/index.php?kat=22525&col=ksiazki

Teoria czystego dochodu z ziemi:

http://zasoby.kangur.uek.krakow.pl/djvu/index.php?kat=5282&col=ksiazki

 


[1] Polski Słownik Biograficzny, T. IV, s. 335-336, Kraków 1938.

[2] E. Strasburger, śp. Włodzimierz Czerkawski, s. 3, Kraków 1914.

[3] Pod tym pojęciem rozumiał zakłady produkcyjne.

[4] Dokładniej teoria ta zostanie przedstawiona w kolejnych tekstach o Czerkawskim.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • google
  • facebook
  • twitter
  • youtube
Zapisz się na newsletter:

Wybierz listę(y):

Cytat:
  • Ekonomia rynkowa nie potrzebuje obrońców i propagandzistów. Można do niej zastosować słowa epitafium Sir Christophera Wrema, znajdujące się w londyńskiej katedrze: Si monumentum requiris, circumspice (Jeśli szukasz jej pomnika, rozejrzyj się). Ludwig von Mises
Mecenasi
Wspieraj Nas>>
W marcu wsparli nas:
Pan Dominik Aromiński
Pan Michał Basiński
Pan Marek Bernaciak
Pan Wojciech Bielecki
Pan Rafał Boniecki
Pani Dominika Buczek
Pan Mirosław Cierpich
Pan Marcin Dabkus
Pan Michał Dębowski
Pan Paweł Drożniak
Pan Tomasz Dworowy
Pan Dariusz Dziadkowski
Pan Piotr Gładysz
Pan Wiktor Gonczaronek
Pan Maciej Gorzelak
Pan Jarosław Grycz
Pan Adrian Grzemski
Pan Maciej Grzymkowski
Pan Karol Handzel
Pan Tomasz Hrycyna
Pan Stanisław Hyrnik
Państwo Paulina i Przemysław Hys
Pan Dawid Jary
Pan Łukasz Jasiński
Pan Dominik Jaskulski
Pan Paweł Jegor
Pan Tomasz Jetka
Pan Grzegorz Jeż
Pan Gustaw Jokiel
Pan Dominik Jureczko
Pan Paweł Jurewicz
Pan Artur Kauf
Pan Jan Kłosiński
Pan Jan Kochman
Pan Kamil Kopeć
Pan Janusz Kotynia
Pan Andrzej Koźlik
Pan Wojciech Kukla
Pan Stanisław Kwiatkowski
Pan Tomasz Malinowski
Pan Miłosz Mazurkiewicz
Państwo Magdalena i Marcin Moroniowie
Pan Igor Mróz
Pan Piotr Musielak
Pan Maksym Mydłowski
Pan Tomasz Netczuk
Pan Filip Nowicki
Pani Karolina Olszańska
Pan Zbigniew Ostrowski
Pan Mateusz Pigłowski
Pan Mikołaj Pisarski
Pani Agnieszka Płonka
Pan Dominik Pobereszko
Pan Bartłomiej Podolski
Pan Paweł Pokrywka
Pan Artur Puszkarczuk
Pan Michał Puszkarczuk
Pan Adam Skrodzki
Pan Michał Sobczak
Pan Radosław Sobieś
Pan Piotr Sowiński
Pan Michał Szymanek
Pan Marek Trzaska
Pan Krzysztof Turowski
Pan Jan Tyszkiewicz
Pani Anna Wajs
Pan Adam Wasielewski
Pan Jakub Wołoszyn
Pan Tomasz Wyszogrodzki
Pani Mariola Zabielska-Romaszewska
Pan Karol Zdybel
Pan Marek Zemsta
Pracownik Santander Bank
Łącznie otrzymaliśmy 12 351,91 zł . Dziękujemy wszystkim Darczyńcom!
Znajdź się na liście>>
Lista mecenasów>>