Autor: Damian Koniarek
Wersja PDF

Tekst publikowany w ramach projektu Dziedzictwo

czerkawskiWłodzimierz Czerkawski (1868–1913) urodził się w Bursztynie koło Halicza. Po ukończeniu gimnazjum w Rzeszowie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Lwowskim, następnie na Jagiellońskim. Na krakowskiej uczelni habilitował się w roku 1893, mianowany został prof. nadzwyczajnym w roku 1897, a zwyczajnym w roku 1906. Uważany jest za pierwszego polskiego ekonomistę, który był zwolennikiem i propagatorem szkoły austriackiej. Czerkawski „opowiedział się za jej zasadami zaraz na początku swoich studiów naukowych i pozostał im wierny do końca, co niewątpliwie odbiło się na jego indywidualności naukowej, na jego znamiennej jednolitości i wyrazistości silnie, jasno określonych poglądów”[1]. W pracy Teoria czystego dochodu z ziemi (1893) opracował własną, oryginalną teorię o rencie gruntowej. Wbrew przyjętym poglądom Czerkawski twierdził, że ziemia i kapitał nie różnią się ani jako czynniki produkcji, ani źródła dochodów. Opierając się na Böhm–Bawerku doszedł do wniosku, że: „przyczyna dochodu z ziemi nie różni się niczym od innych zjawisk wywołujących inne rodzaje dochodów. Przyczyna powstania dochodu leży w czasie”[2].

Kolejną teorię przedstawił w dziele Wielkie gospodarstwa[3], ich istota i znaczenie (1896). Zarzucił tam wcześniejsze, uznaniowe rozróżnienie przedsiębiorstw, oparte na wielkości jako powierzchowneoraz rozróżnienie oparte na mocy wytwórczej. Tę drugą formę podziału skrytykował, zwracając uwagę, że firmy niezajmujące się produkcją — przedsiębiorstwa publiczne, spółki zajmujące się handlem czy banki — nie zostałyby w ogóle wzięte pod uwagę przy takim podziale. Najważniejszym elementem dla Czerkawskiego jest w tym przypadku kategoria potrzeb. O zaspokojeniu potrzeb (społecznych lub klasowych) decyduje dochód gospodarczy, na którego podstawie należy przeprowadzić podział przedsiębiorstw na grupy. To potrzeby powodują pragnienie zapewnienia sobie wielkich dochodów, co jest cechą wielkich gospodarstw. Ekonomista pisze też wiele o podziale pracy, dochodząc do wniosku, że : „nie można potępiać istoty technicznego podziału pracy, należy go tylko ograniczyć do właściwych rozmiarów”[4].

W roku 1905 Czerkawski, razem z Józefem Milewskim, wydał Politykę ekonomiczną, w której opracował m.in. rozdziały dotyczące dobrobytu, polityki przemysłowej i kwestii robotniczej. Zgadzał się na rolę, jaką pełniły związki zawodowe oraz dopuszczał możliwość poprawy sytuacji robotników poprzez tworzenie prawa i zatrudnianie pracowników przez państwo. Czerkawski proponował wprowadzenie ceł na niektóre towary, tak aby móc stworzyć własne gałęzie przemysłu, chronione przez pewien czas przed dowozem z innych państw. Był jednak zdecydowanym przeciwnikiem socjalizmu, czemu dał wyraz w tekście Ruch społeczny a socjalizm (1891), krytykując kolejnych przedstawicieli socjalizmu od jego najwcześniejszych reprezentantów.

W swoich zainteresowaniach badawczych zajmował się statystyką i demografią, publikując prace na temat zaludnienia Galicji i Polski, a także migracji ludności. Był jednym z założycieli Szkoły Nauk Politycznych w Krakowie i wychowawcą znakomitych ekonomistów, m.in. Adama Krzyżanowskiego i Romana Rybarskiego.

Wybrana bibliografia i teksty Czerkawskiego dostępne online:
Świętej pamięci Włodzimierz Czerkawski (autor Edward Strasburger 1882 – 1923)

http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id=81173&from=FBC

Polityka ekonomiczna:

http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=248563&from=FBC

Kwestia drożyzny:

http://zasoby.kangur.uek.krakow.pl/djvu/index.php?kat=22525&col=ksiazki

Teoria czystego dochodu z ziemi:

http://zasoby.kangur.uek.krakow.pl/djvu/index.php?kat=5282&col=ksiazki

 


[1] Polski Słownik Biograficzny, T. IV, s. 335-336, Kraków 1938.

[2] E. Strasburger, śp. Włodzimierz Czerkawski, s. 3, Kraków 1914.

[3] Pod tym pojęciem rozumiał zakłady produkcyjne.

[4] Dokładniej teoria ta zostanie przedstawiona w kolejnych tekstach o Czerkawskim.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • google
  • facebook
  • twitter
  • youtube
Zapisz się na newsletter:

Wybierz listę(y):

Cytat:
  • Rodzi się pytanie, kto ma planować? Czy każdy członek społeczeństwa powinien planować za siebie samego, czy też dobroczynny rząd powinien planować za wszystkich? Kwestią sporną nie jest tu działanie mechaniczne kontra działanie świadome: chodzi tu o autonomiczne działanie każdej jednostki kontra wyłączne działanie rządu. Krótko mówiąc: wolność kontra wszechmocny rząd. Ludwig von Mises
Mecenasi
Wspieraj Nas>>
W maju wsparli nas:
Pan Łukasz Angowski
Pan Wojciech Bielecki
Pan Piotr Bigaj
Pan Rafał Boniecki
Pani Dominika Buczek
Pani Julia Bula
Pan Marcin Dabkus
Pan Michał Dębowski
Pan Paweł Drożniak
Pan Dariusz Dziadkowski
Pan Maciej Gorzelak
Pan Stanisław Gruszka
Pan Jarosław Grycz
Pan Adrian Grzemski
Pan Maciej Grzymkowski
Pan Steve Harwatek
Państwo Paulina i Przemysław Hys
Pan Miłosz Janas
Pan Łukasz Jasiński
Pan Dominik Jaskulski
Pan Paweł Jegor
Pan Tomasz Jetka
Pan Gustaw Jokiel
Pan Dominik Jureczko
Pan Paweł Jurewicz
Pan Jan Kłosiński
Pan Jan Kochman
Pan Andrzej Koźlik
Pan Andrzej Krzeptowski-Sabała
Pan Jacek Kubica
Pan Wojciech Kukla
Pan Konrad Kukulski
Pan Stanisław Kwiatkowski
Pan Tomasz Malinowski
Pan Miłosz Mazurkiewicz
Pan Dawid Megger
Pani Magdalena Moroń
Pan Marcin Moroń
Pan Mateusz Musielak
Pan Piotr Musielak
Pan Maksym Mydłowski
Pan Tomasz Netczuk
Pan Krzysztof Nowak
Pan Filip Nowicki
Pani Karolina Olszańska
Pan Zbigniew Ostrowski
Pan Łukasz Pappelbon
Pan Rafał Parol
Pan Mikołaj Pisarski
Pani Agnieszka Płonka
Pan Bartłomiej Podolski
Pan Paweł Pokrywka
Pan Artur Puszkarczuk
Pan Michał Puszkarczuk
Pan Jacek Rusiecki
Pan Jakub Sabała
Pan Adam Skrodzki
Pan Michał Sobczak
Pan Radosław Sobieś
Pan Piotr Sowiński
Pan Piotr Szewc
Pan Łukasz Szostak
Pan Franciszek Szterleja
Pan Michał Szymanek
Pan Krzysztof Turowski
Pan Jan Tyszkiewicz
Pani Anna Wajs
Pan Adam Wasielewski
Pan Karol Więckowski
Pan Waldemar Wilczyński
Pan Jakub Wołoszyn
Pan Karol Zdybel
Stowarzyszenie Libertariańskie
Łącznie otrzymaliśmy 4 003,56 zł . Dziękujemy wszystkim Darczyńcom!
Znajdź się na liście>>
Lista mecenasów>>