Autor: Damian Koniarek
Wersja PDF

Pierwszy to w historii Austrii wypadek oddania Polakowi w zarząd finansów, w nadziei że je uprości i wzmoże[1]

Julian DunajewskiJulian Dunajewski urodził się w Stanisławowie, dzieciństwo i młodość spędził jednak w Nowym Sączu — w tym samym mieście, w którym urodził się twórca Austriackiej Szkoły Ekonomii Carl Menger. Co ciekawe, możliwe, że obaj ekonomiści dobrze się znali, bowiem w 1867 r. kiedy Dunajewski pełnił funkcję prorektora Uniwersytetu Jagiellońskiego, a wcześniej dziekana Wydziału Prawa, Menger uzyskał na tej uczelni stopień doktora prawa.

Dunajewski, po studiach we Lwowie, Wiedniu i obronie doktoratu w Krakowie, rozpoczął pracę jako wykładowca nauk politycznych, prawa karnego i statystyki, wkrótce jednak władze austriackie uznały, że jest „niebezpiecznym rewolucjonistą”, naukowcem „bratającym się ze słuchaczami”, co na pewien czas utrudniło mu otrzymanie nominacji na profesora. Władze, próbujące kontrolować nawet jego życie osobiste, określiły jego małżeństwo jako akt wrogi rządowi. Żoną Juliana została w 1853 roku Elżbieta Estreicherówna, córka Alojzego, ze znanej patriotycznej rodziny krakowskiej.

Wkrótce minister oświaty Leon Thun, doceniając nieprzeciętny talent Dunajewskiego, mianował go profesorem na Akademii Prawa w Bratysławie. Po powrocie do Krakowa w 1861 r. rozpoczął pracę na Uniwersytecie Jagiellońskim, przechodząc po latach przez różne stanowiska (prodziekana, dziekana i rektora).

W 1880 roku po raz pierwszy w historii monarchii austro-węgierskiej mianowano Polaka ministrem skarbu. Wybór Juliana Dunajewskiego na to stanowisko był dowodem uznania jego kompetencji i doskonałego przygotowania merytorycznego.

Pozostał na tym stanowisku przez 11 lat. Udała mu się niełatwa sztuka zrównoważenia budżetu. Jak napisał o tym Stanisław Głąbiński, Dunajewski osiągnął to rozumną i oszczędną gospodarką budżetową, przezorną polityką walutową i reformami podatkowymi. Osiągnął nie tylko równowagę, ale także nadwyżkę w budżecie! „Przez utrzymanie zakazu wybijania monety srebrnej obiegowej na rachunek prywatny w mennicy państwowej podniósł kurs waluty austriackiej ponad wartość srebra o przeszło 20%, przez co zwiększył siłę kupna dochodów skarbowych, zapobiegł zwyżce cen rynkowych i przygotował reformę waluty na złotą”[2].

Po Dunajewskim ministerstwem skarbu kierowali inni Polacy: Leon Biliński, Witold Korytowski, Seweryn Kniaziołucki czy Wacław Zaleski. Piastowali oni to stanowisko na przemian z wybitnym ekonomistą i współtwórcą szkoły austriackiej ekonomii Eugenem Böhm-Bawerkiem, który kontynuował politykę polskiego ministra skarbu.

Ciekawe są poglądy Dunajewskiego na: „rentę z kapitału i z ziemi, którą uważał za wynagrodzenie wartości, przy wymianie dóbr dzisiejszych, więcej wartościowych na późniejsze, jako mniej wartościowe”[3]. Poglądem tym wyprzedził on Böhm-Bawerka o 20 lat. Według Dunajewskiego renta to „różnica między wartością kapitału dzisiejszą a późniejszą”. Był zwolennikiem poglądów Ludwika Wołowskiego na walutę kruszcową i popularyzatorem traktatu Mikołaja Kopernika „O monecie”.  Sprzeciwiał się etatyzmowi, robiąc wyjątek tylko dla kolei.

Pisał mało, skupiając się na działaniu. Treść jego uniwersyteckich wykładów znamy dzięki skryptowi, który sporządził jeden z jego studentów. Opublikowano go w 1935 r. We wstępie do zbioru wykładów przeczytać możemy następujące słowa: „Dunajewski jest uczniem szkoły klasycznej i liberalnej, jest gorliwym obrońcą jej poglądów i haseł. Wierzy w istnienie niezmiennych praw naturalnych, które stwarzają harmonię interesów i równowagę sił ekonomicznych. […] Interes prywatny, pobudzający każdego do pracy – powiada Dunajewski — lepszym jest przewodnikiem od ustawy, która niby kosztowna machina działa kosztownie, a nieraz może więcej popsuć niż naprawić.

Wolność gospodarcza jest tedy najtańszym, najprostszym i najcelowszym ustrojem gospodarczym i jest istotnym warunkiem pełnego rozwoju sił gospodarczych”[4].

Jego portret do dziś wisi w budynku parlamentu w Wiedniu.

 

Linki z tekstami o Dunajewskim:

http://bcul.lib.uni.lodz.pl/dlibra/publication?id=1584&tab=3

oraz z jego wykładami w książce Wykład ekonomii politycznej:

http://zasoby.kangur.uek.krakow.pl/djvu/index.php?kat=4941&col=ksiazki

Dostęp: listopad 2014.

 

[1] Tygodnik Ilustrowany, 10.07.1880, nr 237, s. 17.

[2] Polski Słownik Biograficzny, T.V, s. 465-468, Kraków 1939.

[3] Ibidem.

[4] J. Dunajewski, Wykład ekonomii politycznej, s. VII, Kraków 1935.

3 odpowiedzi na „Koniarek: Julian Dunajewski (1821–1907), ekonomista i najlepszy minister skarbu c.k. monarchii”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • google
  • youtube
Zapisz się na newsletter:

Wybierz listę(y):

Cytat:
  • Posiadanie środków produkcji nie jest przywilejem lecz społeczną odpowiedzialnością. Kapitaliści i właściciele ziemscy są zmuszeni posługiwać się swoją własnością w celu usatysfakcjonowania konsumentów. Jeżeli są oni powolni i niedołężni w wykonywaniu swoich obowiązków, wówczas są karani stratą. Jeśli nie pojmą tej nauczki i nie zreformują sposobu prowadzenia interesów, stracą swe bogactwo. Żadna inwestycja nie jest bezpieczna na wieki. Ludwig von Mises
Mecenasi
Wspieraj Nas>>
W grudniu wsparli nas:
Pan Michał Basiński
Pan Marek Bernaciak
Pan Wojciech Bielecki
Pani Dominika Buczek
Pan Marcin Dabkus
Pan Michał Dębowski
Pan Dariusz Dziadkowski
Pan Piotr Furmanek
Pan Maciej Gorzelak
Pan Jarosław Grycz
Pan Adrian Grzemski
Pan Maciej Grzymkowski
Pan Michael Huemer
Pan Przemysław Hys
Pan Miłosz Janas
Pan Dawid Jary
Pan Łukasz Jasiński
Pan Dominik Jaskulski
Pan Paweł Jegor
Pan Tomasz Jetka
Pan Gustaw Jokiel
Pan Dominik Jureczko
Pan Paweł Jurewicz
Pan Jan Kłosiński
Pan Jan Kochman
Pan Mateusz Krzysztof
Pan Jacek Kubica
Pan Mikołaj Kukla
Pan Stanisław Kwiatkowski
Pan Tomasz Malinowski
Pan Miłosz Mazurkiewicz
Pani Magdalena Moroń
Pan Marcin Moroń
Pan Piotr Musielak
Pan Maksym Mydłowski
Pan Tomasz Netczuk
Pan Filip Nowicki
Pani Karolina Olszańska
Pan Zbigniew Ostrowski
Pan Rafał Parol
Pan Krzysztof Patyna
Pan Mikołaj Pisarski
Pani Agnieszka Płonka
Pan Paweł Pokrywka
Pan Adam Skrodzki
Pan Michał Sobczak
Pan Radosław Sobieś
Pan Piotr Sowiński
Pan Łukasz Szostak
Pan Franciszek Szterleja
Pan Tomasz Szumski
Pan Michał Szymanek
Pan Szymon Truszczyński
Pan Jan Tyszkiewicz
Pani Anna Wajs
Pan Adam Wasielewski
Pan Waldemar Wilczyński
Pan Jakub Wołoszyn
Pan Karol Zdybel
Pan Marek Zemsta
Pan Maciej Zieliński
Łącznie otrzymaliśmy 9 726,78 zł . Dziękujemy wszystkim Darczyńcom!
Znajdź się na liście>>
Lista mecenasów>>