Tłumaczenie: Mateusz Czyżniewski
Źródło: cato.org
Powszechnie uważa się, że amerykański system podatkowy – oparty o daniny i transfery – stał się w ciągu ostatnich 50 lat mniej progresywny oraz w mniejszym stopniu nastawiony na redystrybucję, zaś nierówności przed opodatkowaniem wzrosły. Wielu uważa, że system ten nie tylko nie zdołał zaradzić rosnącym nierównościom, ale wręcz je pogłębił poprzez obniżenie najwyższych stawek podatkowych oraz uchylanie się od płacenia podatków przez bogatych ludzi i korporacje.
Wiele z tych opinii opiera się na wcześniejszych badaniach, w których stwierdzono, że stawki podatkowe dla 1% i 0,1% osób o najwyższych dochodach uległy obniżeniu, podczas gdy udział tych grup w dochodach (zarówno przed opodatkowaniem, jak i po opodatkowaniu) wzrósł. Chociaż istnieją znaczące głosy sprzeciwu, pogląd, że progresywność i redystrybucja uległy zmniejszeniu, wydaje się być powszechnie akceptowany.
W naszej analizie dokonujemy przeglądu i ponownej oceny tych badań. W tym celu, przeanalizowaliśmy wyniki wszystkich dotychczasowych badań na ten temat przeprowadzonych w ostatnim dziesięcioleciu, uwzględniając szeroki zakres różnych metod ich realizacji i miar redystrybucji. Przeanalizowaliśmy dostępne dane źródłowe oraz ogólne wyniki badań, których dane pierwotne nie zostały udostępnione przez ich autorów. Nasze ustalenia pokazują, że wbrew powszechnemu przekonaniu, istniejące badania wskazują na konsensus, wedle którego system podatkowy i transferowy redystrybuuje obecnie znacznie więcej niż w ciągu ostatnich 40–60 lat – niezależnie od zastosowanej metody badawczej lub miary redystrybucji. Chociaż toczą się ożywione dyskusje na temat wpływu systemu podatkowego na 1% osób o najwyższych dochodach, panuje powszechna zgoda co do tego, że nastąpił znaczny wzrost netto transferów do osób o najniższych dochodach, a skala tego wzrostu znacznie przewyższa zmiany w grupie osób o najwyższych dochodach.
Zanim przeanalizowaliśmy wyniki poszczególnych badań, zajęliśmy się kwestią pomiaru progresywności podatków i danin oraz redystrybucji Kluczowym zagadnieniem jest wybór między zastosowaniem wąskiej lub szerokiej miary dochodu. Wąska podstawa, taka jak dochód fiskalny wykazany w zeznaniach podatkowych, może być myląca, ponieważ zmienia się ona w czasie w różny sposób dla różnych grup dochodowych. Szeroka podstawa, taka jak dochód narodowy, może rozwiązać ten problem, ale powoduje niepewność, ponieważ nie ma opartej na dowodach metody przypisywania wielu składników dochodu narodowego do poszczególnych osób.
Związane z tym problemy obejmują wybór najbardziej odpowiedniej jednostki analizy (np. gospodarstwa domowe, osoby dorosłe lub osoby fizyczne) oraz zestawu polityk do oceny (np. tylko podatki lub podatki i transfery). Podobnie jak w przypadku miar dochodów, jednostki zmieniają się w różny sposób dla różnych grup dochodowych w miarę upływu czasu, a kombinacja podatków i transferów zmienia się w czasie, co sprawia, że każde podejście może być niedokładne. Ponadto żadna pojedyncza miara progresywności lub redystrybucji nie oddaje w pełni skutków złożonych polityk. Na przykład skupienie się na 1% najbogatszych może spowodować przeoczenie ważnych zmian w dolnej części rozkładu dochodów.
Zamiast próbować oceniać poszczególne kwestie w celu opracowania jednej najlepszej miary dochodów i redystrybucji, w naszym badaniu zajmujemy się tymi problemami, poszukując wyników, które nie zależą od zastosowanej metody badawczej, danych lub miary. W szczególności porównaliśmy dane z trzech różnych badań: dwóch wpływowych badań naukowych oraz raportu Congressional Budget Office. Wybraliśmy te badania, ponieważ udostępniają one większość danych z relatywnie długiego okresu, co pozwala nam je porównać. Ponadto badania te są aktualne i wykorzystują najnowsze metodologie, a jedno z badań naukowych odegrało kluczową rolę w kształtowaniu publicznej debaty na temat nierówności.
Wszystkie trzy badania wykazują spójne wyniki. Niezależnie od sposobu pomiaru dochodów, sposobu ich przydzielania poszczególnym osobom lub wybranych jednostek pomiaru, wyniki pokazują, że dominującą zmianą w systemie podatkowym i transferowym w ciągu ostatnich 50 lat był znaczny wzrost transferów do grup o najniższych dochodach. Skutkiem tego jest znaczny wzrost redystrybucji, a nie jej zmniejszenie.
Aby upewnić się, że badania te nie są wartościami odstającymi, przeanalizowaliśmy wszystkie inne badania przeprowadzone od 2012 r., które mierzą progresywność lub redystrybucję systemu podatkowego lub systemu podatkowo-transferowego. Badania te nie udostępniały szczegółowych danych, więc mogliśmy porównać jedynie ich ogólne wyniki. Niemniej jednak, z wyjątkiem kilku wartości odstających (z których większość można łatwo wyjaśnić), nasza analiza tych badań również wykazała, że system podatkowy i transferowy redystrybuuje więcej niż w niedawnej przeszłości.
W naszym badaniu nie zajmujemy stanowiska w kwestii tego, czy system podatkowy i transferowy powinien redystrybuować więcej niż obecnie. Mogą istnieć dobre powody, aby na przykład zwiększyć lub zmniejszyć stawki podatkowe dla osób o wysokich dochodach lub zwiększyć lub zmniejszyć transfery dla osób o niskich dochodach. Kluczowe znaczenie ma jednak oparcie propozycji reform na dokładnej ocenie faktów. Nasze badanie pomaga w tej ocenie.
Artykuł powyższy opracowano na podstawie: Thomas Coleman and David Weisbach, „How Much Does US Fiscal System Redistribute?”, Becker Friedman Institute for Economics Working Paper no. 2024-147, November 2024.
Źródło ilustracji: Pixabay
