Prezentujemy archiwalny artykuł z Gazety Warszawskiej (nr 338, piątek 21 grudnia 1849 roku, str. 2).
Wersja PDF

gazeta warszawska o bastiacie
Czytamy w Presse:
Uroczyste rozprawy, których wstęp mieliśmy wczoraj w wyłożeniu pana Fould i w mowie pana Antony Thouret, dziś postawionemi zostały na właściwem stanowisku przez pana Fryderyka Bastiat. Zręczny ekonomista pojął, że kwestja mogła stanąć na wysokości wielkich interesów politycznych i socjalnych, które obejmuje, że ją należy oczyścić od ogólnikowych gadanin, w których obie strony się błąkają. Pojął on, że ta niezmierna kwestja, najważniejsza może ze wszystkich, jakie krajowi teraz do rozbioru przedstawiono, albowiem dotyka części najdraźliwszej, najboleśniejszej i ciągle krwawiącej w polityce naszej, może być rozstrzygniętą tylko ze stanowiska ogólnej reformy naszych finansów i że rozwiązanie znaleźć może tylko w rozstrzygnięciu podobnem rzeczy. To wysokie pojęcie położenia rzeczy, w mowie jego nabrało jeszcze wyższej zasługi, bo zasługi dobrze rozważonego i ułożonego słowa, zasługi rzadkiej mężów stanu, będącej cechą prawdziwych zdolności. Oddajmy sprawiedliwość większości; w religijnem milczeniu wysłuchała ona programatu finansowego pana Fryderyka Bastiat.

Jakże dalecy jesteśmy od owego czasu, kiedy pp. Proudhon i Considerant, zaledwie słuchani, na wszystkich ławkach spotykali tylko ironję i pogardę. Złe powiększyło się, rana rozjątrzyła, optymizm stracił wiarę w siebie i odwagę. Nie wierzą jeszcze w skuteczność nowych idei, ale przestano wierzyć w nieomylność idei starych; słuchają każdego głosu, otwierają oczy na każde jaśniejące światło. Dobry to symptomat. Najpierwszym warunkiem wyzdrowienia jest, by chory czuł swą chorobę; uznanie niebezpieczeństwa daje wiarę w ratunek. Pan Fryderyk Bastiat nie posiada wcale przymiotów oratorskich, które jak róż i blansz osłaniają brak i czczość myśli; głos jego słaby, dykcja urywana, improwizacja trudna, widać na muskułach jego czoła wysilenie myśli walczącej z trudnością słowa, ale wysilenie to zawsze jest zwycięskiem.

Pan Bastiat zatrzymuje się niekiedy w swej mowie, ale każde wstrzymanie wyradza nową improwizację; światło to wewnętrzne skupia się nim znajdzie szczelinę, którą ma wylać się na świat promieniem. Raz przeszedłszy, światło rozpościera się, promienieje dowodami jasnemi, łatwemi, i gnębi wszystkie przekonania. Takim jest p. Fryderyk Bastiat; możemy powiedzieć, że naznaczył już sobie mięjsce w pierwszym szeregu mężów stanu przyszłości. Nie rozbieramy pierwszej części jego mowy, w której rozbierał kwestję specjalną, pokładając niezbite dowody, bo cyfry; pod tym względem wszystko powiedziano. Nie ma nikogo, ktoby mógł wyrzec że podatek od trunków jest sprawiedliwym, nie uciążliwym, że nie stawia departamentów trudniących się uprawą wina w warunkach najniecniejszej nierówności; że nie tamuje produkcji i konsumcji; że nie uboży Francji uciskając ją.

Stronnicy nawet tego podatku tylko jeden dowód pokładają a ten jest następny: podatek od trunków jest potrzebny. Rozbierając ten dowód potrzeby, pan Frydederyk Bastiat wzbił się do wysokości wielkiego umysłu postępującego naprzód; rozmierzając okiem śmiałem przestrzeń, która go od celu oddziela. Mówią, że podatek od trunków jest potrzebnym, dla czegóż jest potrzebnym? Istnieje od lat wielu. Czyż ocalił który bądź z rządów? Czyż przeszkodził rewolucjom? Czyż przywrócił równowagę, czy pokrył deficyt?

Karty, na których nieomylna historja zapisała powody upadku wszystkich władz od lat czterdziestu, jeszcze nie zaschły, a już jednakże sąd ten jest niezatartym. Napoleon z głębi grobu swego, dynastje z głębi wygnania, albo to myśleli, albo to powiedzieli. Jest to historja wszystkich rządów i prawie wszystkich krajów. Przypomnijmy sobie, że królestwo Neapolu o mało nie wypadło z rąk dynastji hiszpańskiej, na skutek powstania Mazzaniella z powodu nędznej opłaty od ryb. Czyż Ameryka nie rozpoczęła wojny o niezależność, wojny, ukończonej wyswobodzeniem, z powodu niepopularnego podatku od herbaty? Nakoniec, czyż rewolucja lutowa nie była przesileniem nędzy naszej, wybuchem niechęci społecznej raczej  jak objawieniem potrzeby politycznej. Cóż więc chce robić rząd, utrzymując podatek od trunków? Pan Bastiat to powiedział. Oto chce zachować podstawę zbutwiałego naszego systemu finansowego i politycznego, chce uwiecznić stan rzeczy, który w budżecie naszym spowodował deficyt 500 miljonów, utrzymać w społeczeństwie źródło wszelkiej anarchji, pchnąć Rzeczpospolitę koleją, którą biegły do zguby wszystkie rządy; słowem, powtórzyć w przyszłości przeszłość, zamknąć Francję w ramach starych nadużyć, by powtarzać ciągle też same skutki pod wpływem tych samych przyczyn. Oto wypadek podatku od trunków.

Przypuśćmy przeciwnie, że podatek ten zostanie zniesionym. Stary system pada w gruzy, rutyna ustępuje, inicjatywa działać zaczyna, a podatek jedyny zajmuje miejsce owych podatków niezliczonych, rodzących wszystkie trudności finansowe ciążące na ludzie, rujnujących biednych, oburzających bogatych, owych podatków, które, jak się wyraził znakomity pewien mówca, napełniają skarb szemraniem, zarzutami i niechęcią społeczną, którą rozstropne prawodawstwo po- winno usuwać zawsze od podstaw instytucij, od podstaw samegoż państwa.

Taksa jedyna, usunięcie podatków bezpośrednich, jedność w finansach, pewność dla wszystkich. Oto program pana Bastiat. My jedynie możemy go wskazać. Powiemy tylko, że program ten, rozwinięty z trybuny z talentem i odwagą, otwiera nową perspektywę dla rozpraw wczoraj zaczętych. Życzymy, by ta perspektywa powiększyła się jeszcze w następnych posiedzeniach, ażeby mogła rozwinąć przed zasmuconem i zniechęconem okiem Francji nadzieję przyszłości i warunki zbawienia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Cytat:
  • Ludzkie działanie to zachowanie celowe. Możemy też powiedzieć: działanie to wola zrealizowana i przekształcona w czyn; to dążenie do celu; to rozmyślna reakcja podmiotu na bodźce i uwarunkowania zewnętrzne. Ludwig von Mises
Mecenasi
Wspieraj Nas>>
W maju wsparli nas:
Pan Neil Abragimowicz
Pan Dominik Aromiński
Pan Marcin Bałazy
Pan Adam Banys
Pan Bartosz Baranowski
Pan Marek Barciński
Pan Bartosz Bartoszko
Pan Michał Basiński
Pan Kamil Becmer
Pan Konrad Berkowicz
Pan Marek Bernaciak
Pan Wojciech Bielecki
Pan Bartosz Biernacki
Pan Sebastian Bigos
Pan Artur Tadeusz Birczyński
Pan Karol Bisewski
Pan Arkadiusz Bodura
Pan Tomasz Boguszewski
Pan Rafał Boniecki
Pan Tomasz Borkowski
Pani Dominika Buczek
Pan Arkadiusz Bykowski
Pan Marceli Chałubiński
Pan Robert Ciborowski
Pan Artur Czerwiński
Pan Marcin Dabkus
Pan Wojciech Dąbek
Pan Kamil Deleżuch
Pan Marcin Dengus
Pan Michał Dębowski
Pan Tomasz Dorau
Pan Stanisław Duda
Pan Tomasz Dworowy
Pan Gniewomir Dziadek
Pan Dariusz Dziadkowski
Pan Eugeniusz Flibrant
Pan Jarosław Garbowski
Pan Grzegorz Gawinowski
Pan Marek Gazda
Pan Łukasz Gąsowski
Pan Hubert Gebler
Pan Marcin Głombica
Pan Marcin Gmaj
Pan Adrian Gołosz
Pan Wiktor Gonczaronek
Pan Maciej Gorzelak
Pan Daniel Góra
Pan Karol Grodzicki
Pan Stanisław Gruszka
Pan Jarosław Grycz
Pan Mariusz Grzebielucha
Pan Kamil Grzebyta
Pan Adrian Grzemski
Pan Maciej Grzymkowski
Pan Karol Handzel
Pan Jacek Hecht
Pan Andrzej Heydel
Pan Patryk Hołub
Pan Tomasz Hrycyna
Pan Stanisław Hyrnik
Państwo Paulina i Przemysław Hys
Pan Robert Iwaszkiewicz
Pan Marcin Jaczewski
Pan Bartosz Jakusz
Pan Mirosław Janisz
Pan Konrad Janiec
Pan Łukasz Jasiński
Pan Dominik Jaskulski
Pan Paweł Jegor
Pan Tomasz Jetka
Pan Bartosz Jezierski
Pan Wojciech Jodłowski
Pan Gustaw Jokiel
Pan Dominik Jureczko
Pan Paweł Jurewicz
Pan Dariusz Kabarciński
Pan Krzysztof Karp
Pan Paweł Kasprowicz
Pan Michał Kawa
Pan Piotr Kazimierski
Pan Rafał Kensy
Pan Michał Klich
Pan Tomasz Kłosiński
Pan Jan Kłosiński
Pan Jan Kochman
Pan Tadeusz Kominek
Pan Kamil Kopeć
Pan Jan Kosmala
Pan Tomasz Kowalczewski
Pan Rafał Kowalczyk
Pan Marcin Kowalewski
Pan Bartosz Kowalski
Pan Michał Kozar
Pan Antoni Kozielewski
Pan Andrzej Koźlik
Pan Daniel Marcin Krawieczyński
Pani Joanna Kruk
Pan Karol Krzysiak
Państwo Agnieszka i Łukasz Krzymowscy
Pan Mateusz Kućka
Pan Wojciech Kukla
Pan Tomasz Kułaga
Pan Marcin Kurzeja
Pan Mateusz Kuska
Pan Witold Kwaśnicki
Pan Stanisław Kwiatkowski
Pan Szymon Loduchowski
Pan Maciej Lorenc
Pan Paweł Łagowski
Pan Adrian Łazarski
Pan Adrian Łukasik
Pan Mateusz Łukomski
Pan Jerzy Machowski
Pan Paweł Majdan
Pan Gracjan A. Majewski
Pan Tadeusz Malinowski
Pan Tomasz Malinowski
Pan Mateusz Małż
Pan Maciej Matwiejczuk
Pan Adam Mazik
Pan Miłosz Mazurkiewicz
Pan Dawid Megger
Pan Miłosz Mirowski
Pan Paweł Młynarek
Państwo Magdalena i Marcin Moroniowie
Pan Igor Mróz
Pan Piotr Musielak
Pan Maksym Mydłowski
Pan Błażej Naczyński
Pan Tomasz Netczuk
Pan Łukasz Niedziałek
Pan Konrad Niemotko
Pan Dawid Nowak
Pan Paweł Nowak
Pan Filip Nowicki
Pan Marek Oleszko
Pani Karolina Olszańska
Pan Rafał Opryszczko
Pan Zbigniew Ostrowski
Pan Adam Pajęcki
Pani Maria Papis
Pan Wojciech Peisert
Pan Łukasz Piątkowski
Pan Iwo Pietrala
Pan Mateusz Pigłowski
Pan Mikołaj Pisarski
Pani Agnieszka Płonka
Pan Rafał Podgórski
Pan Bartłomiej Podolski
Pan Alfred Podstolski
Pan Paweł Pokrywka
Pan Tomasz Polkowski
Pan Andrzej Pondarzewski
Pan Maciej Przepiórka
Pan Artur Puszkarczuk
Pan Michał Puszkarczuk
Pan Dominik Pytlewski
Pan Michał Rałowski
Pan Jacek Rusiecki
Pan Karol Rzepiela
Pan Jakub Sabała
Pan Michał Sałaban
Pan Mateusz Sawicki
Pan Maciej Seremek
Pan Paweł Sierzupowski
Pan Wojciech Siłko
Pan Jarosław Skoczylas
Pan Adam Skrodzki
Pan Michał Sobczak
Pan Radosław Sobieś
Pan Piotr Sowiński
Pan Maksymilian Spik
Pan Rafał Staniec
Pan Jan Stasiczak
Pan Piotr Szewc
Pan Władysław Szewc
Pan Łukasz Szostak
Pan Michał Szymanek
Pan Maciej Szymański
Pan Adam Ślązak
Pan Marek Świerk
Pan Jan Maria Talar
Pan Tomasz Trocki
Pan Krzysztof Turowski
Pan Jan Tyszkiewicz
Pani Anna Wajs
Pan Adam Wasielewski
Pan Osman Waroński
Pan Piotr Warzecha
Pan Aleksander Adam Wegner
Pan Marek Wiatroszak
Pan Karol Więckowski
Pan Jacek Wilk
Pan Jakub Wołoszyn
Pan Jacek Wołpiuk
Pan Michał Woźnikiewicz
Pan Paweł Wójtowicz
Pan Piotr Wrotny
Pan Tomasz Wyszogrodzki
Pan Karol Wyszyński
Pani Mariola Zabielska-Romaszewska
Pan Karol Zdybel
Pan Jakub Zelek
Pan Marek Zemsta
Pan Andrzej Zientek
Pan Dawid Zięba
Pan Aleksander Żarnowski
Pracownik Santander Bank
Łącznie otrzymaliśmy 29 345,82 zł . Dziękujemy wszystkim Darczyńcom!
Znajdź się na liście>>
Lista mecenasów>>