Autor: Chris Martenson
Źródło: mises.org
Tłumaczenie: Paweł Misztal
Wersja PDF

Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego, co uważa on za „normę”.

Lecz problem polega na tym, że niedawna przeszłość nie była normalna. Być może już widzieliście poniższy wykres. Pokazuje on całkowity dług w Stanach Zjednoczonych jako procent PKB:

Nowy obraz

Około 1980 r. nastąpiły poważne zmiany i dług zaczął rosnąć znacznie szybciej niż PKB. Właśnie taki jest powód, dlaczego każda próba kontynuacji zachowania, które doprowadziło nas do tej sytuacji, jest skazana na porażkę.

Nie da się zwiększać długów szybciej niż dochodów w nieskończoność. Jednakże od 1980 r. stało się to zwyczajem, a obecni politycy oraz urzędnicy Rezerwy Federalnej wykształcili swoje opinie o tym, „jak działa świat”, w ciągu 33-letniego okresu pomiędzy 1980 a 2013 r.

Chcą nas wprowadzić z powrotem na tę samą drogę — tak szybko, jak to tylko możliwe. Powód? Każde większe centrum władzy, czy to w Waszyngtonie, czy na Wall Street, dostosowało w tym okresie swój sposób myślenia, systemy, oraz poczucie własnych uprawnień. Ogromna liczba firm finansowych i karier politycznych upadnie, jeśli i gdy ta ekspansja kredytowa w końcu się zatrzyma. Dojdzie do tego bez wątpienia — to po prostu matematyczny pewnik.

Całkowity dług rynku kredytowego (Total Credit Market Debt, TCMD) jest miarą całości rozmaitych form długu w USA. Obejmuje on pożyczki udzielane przedsiębiorstwom, państwu, stanom i gospodarstwom domowym. Są tam więc kredyty studenckie, kredyty na samochód, na mieszkanie, a także dług miejski i federalny. To mniej więcej wszystko, co ma związek z długami. TCMD nie obejmuje niefinansowanych zobowiązań, programów pomocowych i innych rodzajów należności. Nie uwzględniono tam więc niedoborów finansowych opieki społecznej, ani niedofinansowanych emerytur na poziomie stanowym czy korporacyjnym. TCMD jest wyłącznie długiem.

Na kolejnym wykresie można zobaczyć, że od 1970 r. TCMD wzrastał w tempie niemalże wykładniczym.

Nowy obraz (1)

To malutkie drgnięcie nastąpiło w latach 2008–2009, i podobno prawie doprowadziło do upadku światowego systemu finansowego. To małe odchylenie było w praktyce samo w sobie zbyt dużym wyzwaniem dla rynków.

Obecnie długi rosną znów w całkiem niezłym tempie, głównie dlatego, że Fed spieniężył dług federalny USA, żeby jakoś załatać problem. W oparciu o ten wykres można się spodziewać, że Fed nie zakończy wysiłków w celu poluzowania polityki pieniężnej, dopóki gospodarstwa domowe i korporacje znów nie zaczną intensywnie pożyczać. Ten system najwyraźniej potrzebuje ciągłego pożyczania, żeby utrzymać wzrost wykładniczy — w przeciwnym wypadku grozi mu załamanie.

Można zapytać, dlaczego dług nie może po prostu rosnąć dalej. Jest jednak wiele powodów, by uważać, że przyszłość nie będzie przypominać przeszłości. Zacznijmy od 1980 roku, gdy wzrost zadłużenia naprawdę się rozpoczął. Wygląda na to, że ten okres to właśnie ten szczęśliwy czas, do którego Fed (desperacko) próbuje wrócić. W latach 1980–2013 całkowite zadłużenie zwiększało się łącznie o zadziwiające 8 proc. rocznie. Używam słowa „zadziwiające”, ponieważ jeśli coś wzrasta o 8 proc. rocznie, to będzie się podwajać co 9 lat. Przeprowadźmy więc eksperyment matematyczny i odpowiedzmy na pytanie, co się stanie, jeśli Fed osiągnie sukces i całkowite zadłużenie będzie się zwiększać przez następne 30 lat w dokładnie tym samym tempie, w jakim robiło to w ciągu poprzednich trzech dekad. To wszystko. Nic wymyślnego, — to jest po prostu to samo tempo wzrostu, do którego wszyscy się przyzwyczaili, gdy starali się zrozumieć, „jak działa świat”.

Co się stanie z obecnymi 57 bilionami USD w TCMD, gdy dług będzie rósł 8 proc. rocznie przez 30 lat? Urośnie jak grzyb po deszczu do niedorzecznej kwoty 573 bilionów. To oznacza, że model 8-procentowego wzrostu daje nam 10-krotny wzrost całkowitego długu w ciągu zaledwie 30 lat.

Nowy obraz (2)

Dla perspektywy: PKB całego świata w 2012 r. wyniósł zaledwie 85 bilionów USD. Nawet jeśli podwyższymy światowy PKB o pewną sporą liczbę, dajmy na to 4 proc. rocznie przez następne 30 lat, przy utrzymującym się 8-procentowym wzroście zadłużenie USA będzie dwa razy większe niż światowy PKB w 2043 r.

Jeśli to porównanie Państwa nie przekonało, proszę po prostu zapytać samego siebie: Dlaczego właściwie amerykańskie korporacje, gospodarstwa domowe i rząd miałyby pożyczyć ponad 500 bilionów dolarów w ciągu następnych 30 lat?

Cały rynek hipoteczny jest obecnie warty 10 bilionów USD. Czy więc ten plan obejmuje rozwój dodatkowych 50 amerykańskich rynków nieruchomości mieszkaniowych?

Byś może sytuacja trochę się uspokoi i zadłużenie rynku kredytowego nie będzie rosnąć w tempie 8 proc. rocznie, tylko o połowę wolniej. Co się stanie, jeśli zadłużenie będzie rosło o 4 proc. na rok? To daje nam sumę 185 bilionów USD, czyli o 128 bilionów więcej niż dzisiaj — ponad trzykrotny wzrost. I znów: po co mielibyśmy pożyczyć (tylko) 128 bilionów dolarów w ciągu kolejnych 30 lat?

Gdy podaję te liczby, jestem zupełnie pewny, że tempo wzrostu zadłużenia z lat 1980–2013 nie będzie powtórzone pomiędzy 2013 i 2043 r. Zakładałem jednak, że dolar utrzyma swoją wartość. Jeśli dolary miałyby stracić 90 proc. lub więcej swojej wartości (powiedzmy, że być może przez to, że nasz bank centralny wydrukuje ich zbyt wiele), to można będzie osiągnąć każdą fantastyczną liczbę, jaka tylko przyjdzie komuś do głowy.

Żeby Fed mógł osiągnąć tempo wzrostu zadłużenia bliskie historycznemu, dolar będzie musiał stracić wiele na wartości. To naprawdę może być wielki plan Fedu, polegający całkowicie na ciągłym zalewaniu systemu finansowego nowymi kredytami, aby zapobiec jego upadkowi.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Cytat:
  • Debata na temat „planowania gospodarczego” nie dotyczy (…) tego, czy należy planować, czy też nie. Chodzi w niej o to, czy planowanie ma być centralne, czy planować ma jeden podmiot sprawujący władzę nad całym systemem ekonomicznym, czy też ma być podzielone pomiędzy wiele jednostek. Friedrich von Hayek
Mecenasi
Wspieraj Nas>>
W maju wsparli nas:
Pan Neil Abragimowicz
Pan Dominik Aromiński
Pan Marcin Bałazy
Pan Adam Banys
Pan Bartosz Baranowski
Pan Marek Barciński
Pan Bartosz Bartoszko
Pan Michał Basiński
Pan Kamil Becmer
Pan Konrad Berkowicz
Pan Marek Bernaciak
Pan Wojciech Bielecki
Pan Bartosz Biernacki
Pan Sebastian Bigos
Pan Artur Tadeusz Birczyński
Pan Karol Bisewski
Pan Arkadiusz Bodura
Pan Tomasz Boguszewski
Pan Rafał Boniecki
Pan Tomasz Borkowski
Pani Dominika Buczek
Pan Arkadiusz Bykowski
Pan Marceli Chałubiński
Pan Robert Ciborowski
Pan Artur Czerwiński
Pan Marcin Dabkus
Pan Wojciech Dąbek
Pan Kamil Deleżuch
Pan Marcin Dengus
Pan Michał Dębowski
Pan Tomasz Dorau
Pan Stanisław Duda
Pan Tomasz Dworowy
Pan Gniewomir Dziadek
Pan Dariusz Dziadkowski
Pan Eugeniusz Flibrant
Pan Jarosław Garbowski
Pan Grzegorz Gawinowski
Pan Marek Gazda
Pan Łukasz Gąsowski
Pan Hubert Gebler
Pan Marcin Głombica
Pan Marcin Gmaj
Pan Adrian Gołosz
Pan Wiktor Gonczaronek
Pan Maciej Gorzelak
Pan Daniel Góra
Pan Karol Grodzicki
Pan Stanisław Gruszka
Pan Jarosław Grycz
Pan Mariusz Grzebielucha
Pan Kamil Grzebyta
Pan Adrian Grzemski
Pan Maciej Grzymkowski
Pan Karol Handzel
Pan Jacek Hecht
Pan Andrzej Heydel
Pan Patryk Hołub
Pan Tomasz Hrycyna
Pan Stanisław Hyrnik
Państwo Paulina i Przemysław Hys
Pan Robert Iwaszkiewicz
Pan Marcin Jaczewski
Pan Bartosz Jakusz
Pan Mirosław Janisz
Pan Konrad Janiec
Pan Łukasz Jasiński
Pan Dominik Jaskulski
Pan Paweł Jegor
Pan Tomasz Jetka
Pan Bartosz Jezierski
Pan Wojciech Jodłowski
Pan Gustaw Jokiel
Pan Dominik Jureczko
Pan Paweł Jurewicz
Pan Dariusz Kabarciński
Pan Krzysztof Karp
Pan Paweł Kasprowicz
Pan Michał Kawa
Pan Piotr Kazimierski
Pan Rafał Kensy
Pan Michał Klich
Pan Tomasz Kłosiński
Pan Jan Kłosiński
Pan Jan Kochman
Pan Tadeusz Kominek
Pan Kamil Kopeć
Pan Jan Kosmala
Pan Tomasz Kowalczewski
Pan Rafał Kowalczyk
Pan Marcin Kowalewski
Pan Bartosz Kowalski
Pan Michał Kozar
Pan Antoni Kozielewski
Pan Andrzej Koźlik
Pan Daniel Marcin Krawieczyński
Pani Joanna Kruk
Pan Karol Krzysiak
Państwo Agnieszka i Łukasz Krzymowscy
Pan Mateusz Kućka
Pan Wojciech Kukla
Pan Tomasz Kułaga
Pan Marcin Kurzeja
Pan Mateusz Kuska
Pan Witold Kwaśnicki
Pan Stanisław Kwiatkowski
Pan Szymon Loduchowski
Pan Maciej Lorenc
Pan Paweł Łagowski
Pan Adrian Łazarski
Pan Adrian Łukasik
Pan Mateusz Łukomski
Pan Jerzy Machowski
Pan Paweł Majdan
Pan Gracjan A. Majewski
Pan Tadeusz Malinowski
Pan Tomasz Malinowski
Pan Mateusz Małż
Pan Maciej Matwiejczuk
Pan Adam Mazik
Pan Miłosz Mazurkiewicz
Pan Dawid Megger
Pan Miłosz Mirowski
Pan Paweł Młynarek
Państwo Magdalena i Marcin Moroniowie
Pan Igor Mróz
Pan Piotr Musielak
Pan Maksym Mydłowski
Pan Błażej Naczyński
Pan Tomasz Netczuk
Pan Łukasz Niedziałek
Pan Konrad Niemotko
Pan Dawid Nowak
Pan Paweł Nowak
Pan Filip Nowicki
Pan Marek Oleszko
Pani Karolina Olszańska
Pan Rafał Opryszczko
Pan Zbigniew Ostrowski
Pan Adam Pajęcki
Pani Maria Papis
Pan Wojciech Peisert
Pan Łukasz Piątkowski
Pan Iwo Pietrala
Pan Mateusz Pigłowski
Pan Mikołaj Pisarski
Pani Agnieszka Płonka
Pan Rafał Podgórski
Pan Bartłomiej Podolski
Pan Alfred Podstolski
Pan Paweł Pokrywka
Pan Tomasz Polkowski
Pan Andrzej Pondarzewski
Pan Maciej Przepiórka
Pan Artur Puszkarczuk
Pan Michał Puszkarczuk
Pan Dominik Pytlewski
Pan Michał Rałowski
Pan Jacek Rusiecki
Pan Karol Rzepiela
Pan Jakub Sabała
Pan Michał Sałaban
Pan Mateusz Sawicki
Pan Maciej Seremek
Pan Paweł Sierzupowski
Pan Wojciech Siłko
Pan Jarosław Skoczylas
Pan Adam Skrodzki
Pan Michał Sobczak
Pan Radosław Sobieś
Pan Piotr Sowiński
Pan Maksymilian Spik
Pan Rafał Staniec
Pan Jan Stasiczak
Pan Piotr Szewc
Pan Władysław Szewc
Pan Łukasz Szostak
Pan Michał Szymanek
Pan Maciej Szymański
Pan Adam Ślązak
Pan Marek Świerk
Pan Jan Maria Talar
Pan Tomasz Trocki
Pan Krzysztof Turowski
Pan Jan Tyszkiewicz
Pani Anna Wajs
Pan Adam Wasielewski
Pan Osman Waroński
Pan Piotr Warzecha
Pan Aleksander Adam Wegner
Pan Marek Wiatroszak
Pan Karol Więckowski
Pan Jacek Wilk
Pan Jakub Wołoszyn
Pan Jacek Wołpiuk
Pan Michał Woźnikiewicz
Pan Paweł Wójtowicz
Pan Piotr Wrotny
Pan Tomasz Wyszogrodzki
Pan Karol Wyszyński
Pani Mariola Zabielska-Romaszewska
Pan Karol Zdybel
Pan Jakub Zelek
Pan Marek Zemsta
Pan Andrzej Zientek
Pan Dawid Zięba
Pan Aleksander Żarnowski
Pracownik Santander Bank
Łącznie otrzymaliśmy 29 345,82 zł . Dziękujemy wszystkim Darczyńcom!
Znajdź się na liście>>
Lista mecenasów>>