Autor: Antony P. Mueller
Tłumaczenie: Bartłomiej Grzebyk
Wersja PDF

krymPo raz kolejny konflikt w Europie Wschodniej zagraża światowemu pokojowi. Dyskusja o Ukrainie jako niepodległym kraju ponownie stawia na świeczniku stary problem narodowej suwerenności w tej części globu. Raz jeszcze upadł projekt stworzenia politycznego i ekonomicznego porządku w tym regionie, opartego na zasadzie narodowości. Po raz kolejny Ludwig von Mises miał rację, gdy zdiagnozował wschodnioeuropejski dylemat w swojej książce Omnipotent Government z 1944 r., na krótko przed zakończeniem II wojny światowej. W „tej części świata” — pisze Mises — „niemożliwe jest ustalić granice, które jasno i dokładnie oddzielałyby rozmaite grupy językowe” (s. 286). Jako drogę wyjścia Mises zaproponował projekt „Wschodnioeuropejskiej Unii Demokratycznej” (WUD), w celu zapewnienia pokoju i dobrobytu w tym regionie, który jest obecnie równie trafny, jak był wcześniej.

Mises oparł swój pomysł WUD na teorii, która mówi, że polityczny i ekonomiczny porządek oparty na zasadzie narodowości był całkowitą porażką (s. 286). Jak tłumaczy, zarówno pierwsza, jak i druga wojna światowa rozpoczęły się w Europie Wschodniej. To od ludzi zamieszkujących Europę Wschodnią zależy ustabilizowanie wspólnego porządku politycznego. W ramach swojej propozycji Mises naszkicował kontury, które wydają się schematem Unii Europejskiej, jaka powstała po II wojnie światowej w Europie Zachodniej w czasie, gdy Europa Wschodnia wpadła pod jarzmo Związku Radzieckiego.

Mises proponuje Unię ze swobodą przemieszczania osób, dóbr, pracy i kapitału, nieróżniącą się od „czterech swobód”, które stały się podstawą obecnej Unii Europejskiej. W przeciwieństwie do przedwojennych prób stworzenia federacji w Europie Wschodniej, Mises oręduje za „unitarnym rządem demokratycznym”. W takim systemie granice państwowe tracą swoje znaczenie, natomiast stare jednostki polityczne mogą kontynuować działanie. „Gdy problem granic zostanie pozbawiony swych katastrofalnych skutków politycznych, większość z istniejących państwowych instytucji mogłaby pozostać nienaruszona. Tracąc swoją zdolność do zadawania szkody sąsiadom i mniejszościom, mogą stać się one bardzo pożyteczne dla rozwoju cywilizacji oraz ludzkiego dobrobytu” (s. 289).

Mises podkreśla potrzebę systemu rządów, gdzie uprzednio niepodległe i suwerenne państwo nie będzie „niczym więcej niż prowincją”, która będzie „musiała ulec prawom i administracyjnym przepisom WUD” (s. 289). Wygląda na to, że Mises przewidział obecną strukturę Unii Europejskiej, gdy dodaje, że państwa członkowskie mogą pozostawić „swoich królów czy prezydentów, flagi, hymny, święta narodowe i parady”, lecz „specjalni komisarze (…) będą musieli nadzorować funkcjonowanie rządów lokalnych. Podobnie jak w strukturze organizacyjnej Unii Europejskiej Mises proponuje dla Wschodnioeuropejskiej Unii Demokratycznej, aby „wszystkie nieporozumienia pomiędzy rządami lokalnymi lub pomiędzy komisarzem a rządem lokalnym były ostatecznie rozstrzygnięte poprzez rząd centralny, który byłby odpowiedzialny tylko przed parlamentem centralnym”. Mises proponuje również zasadę pierwszeństwa przepisów centralnych, tak jak to jest w dzisiejszej Unii Europejskiej, gdzie dla WUD „zwierzchnictwo rządu centralnego nie powinno być ograniczone żadnym konstytucjonalnym przywilejem władz lokalnych. Nieporozumienia powinny być rozstrzygane przez rząd oraz parlament centralny, które powinni osądzać i decydować w sprawie każdego problemu w świetle jego następstw dla płynnego działania całości systemu” (s. 290). Mises wzywa do równego traktowania różnych języków, które znajdują się w obrębie Unii, i jak to ma miejsce w przypadku Unii Europejskiej,  przewiduje rolę angielskiego jako „międzynarodowego język roboczy dla załatwiania interesów pomiędzy członkami różnych grup językowych” (s. 291).

Mises zauważa, że w czasie gdy pisał tę książkę, politycy z Europy Wschodniej sprzeciwiali się jego propozycji. Narzeka, że „nie widzą, iż jedyną alternatywą jest ciągły niepokój i wojna pomiędzy nimi” (s. 291), dopóki nie stworzą „systemu, gdzie rysowanie granic nie stwarza więcej niezadowolenia, niepokoju i ruchów niepodległościowych pośród mniejszości” (s. 292).

Przeciw zarzutowi, że region Europy Wschodniej (lub Europy jako całości — jak można powiedzieć) jest zbyt różnorodny, by tworzyć Unię, Mises odpowiada:

Ktoś mógłby oponować, że tereny zaproponowane jako mające wejść do Wschodnioeuropejskiej Unii Demokratycznej są zbyt rozległe, oraz że różne grupy językowe wewnątrz niej nie mają nic wspólnego (…). Ale musimy zdać sobie sprawę, że podstawową funkcją WUD byłoby przyniesienie pokoju w części świata doświadczonej odwiecznymi konfliktami między grupami językowymi. Na całym terytorium przyporządkowanym WUD nie sposób znaleźć jedną niesporną granicę (…). To, co jest potrzebne, to nic innego jak przekonanie polityków tych wszystkich ludzi, że nie jest już dalej możliwe ciemiężyć ludzi, którzy mówią innym językiem. Oni nie muszą się wzajemnie kochać — muszą jedynie zaprzestać zadawać sobie wzajemnie cierpienie (s. 293).

Jak poradzić sobie z sytuacją w Europie Wschodniej, a zwłaszcza z obecnym kryzysem ukraińskim, w świetle misesowskiej propozycji WUD? W rzeczywistości plan Misesa częściowo został już zrealizowany poprzez założenie Unii Europejskiej (UE). Z początkowych siedmiu członków we wczesnych latach 50., UE rozrosła się obecnie do 28 państw. Pośród nich jest wiele krajów Europy Wschodniej, takich jak: Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Rumunia, Słowacja, Słowenia i Węgry. Konflikt na Ukrainie rozpoczął się od ruchu ludowego domagającego się uniezależnienia od Rosji i stowarzyszenia z Unią Europejską. W celu zachowania pokoju i szerzenia dobrobytu, najlepszym wyjściem dla Ukrainy jest dołączenie do UE bez zbytniego podnoszenia kwestii przynależności terytorialnej Krymu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Cytat:
  • Ludzkie działanie to zachowanie celowe. Możemy też powiedzieć: działanie to wola zrealizowana i przekształcona w czyn; to dążenie do celu; to rozmyślna reakcja podmiotu na bodźce i uwarunkowania zewnętrzne. Ludwig von Mises
Mecenasi
Wspieraj Nas>>
W maju wsparli nas:
Pan Neil Abragimowicz
Pan Dominik Aromiński
Pan Marcin Bałazy
Pan Adam Banys
Pan Bartosz Baranowski
Pan Marek Barciński
Pan Bartosz Bartoszko
Pan Michał Basiński
Pan Kamil Becmer
Pan Konrad Berkowicz
Pan Marek Bernaciak
Pan Wojciech Bielecki
Pan Bartosz Biernacki
Pan Sebastian Bigos
Pan Artur Tadeusz Birczyński
Pan Karol Bisewski
Pan Arkadiusz Bodura
Pan Tomasz Boguszewski
Pan Rafał Boniecki
Pan Tomasz Borkowski
Pani Dominika Buczek
Pan Arkadiusz Bykowski
Pan Marceli Chałubiński
Pan Robert Ciborowski
Pan Artur Czerwiński
Pan Marcin Dabkus
Pan Wojciech Dąbek
Pan Kamil Deleżuch
Pan Marcin Dengus
Pan Michał Dębowski
Pan Tomasz Dorau
Pan Stanisław Duda
Pan Tomasz Dworowy
Pan Gniewomir Dziadek
Pan Dariusz Dziadkowski
Pan Eugeniusz Flibrant
Pan Jarosław Garbowski
Pan Grzegorz Gawinowski
Pan Marek Gazda
Pan Łukasz Gąsowski
Pan Hubert Gebler
Pan Marcin Głombica
Pan Marcin Gmaj
Pan Adrian Gołosz
Pan Wiktor Gonczaronek
Pan Maciej Gorzelak
Pan Daniel Góra
Pan Karol Grodzicki
Pan Stanisław Gruszka
Pan Jarosław Grycz
Pan Mariusz Grzebielucha
Pan Kamil Grzebyta
Pan Adrian Grzemski
Pan Maciej Grzymkowski
Pan Karol Handzel
Pan Jacek Hecht
Pan Andrzej Heydel
Pan Patryk Hołub
Pan Tomasz Hrycyna
Pan Stanisław Hyrnik
Państwo Paulina i Przemysław Hys
Pan Robert Iwaszkiewicz
Pan Marcin Jaczewski
Pan Bartosz Jakusz
Pan Mirosław Janisz
Pan Konrad Janiec
Pan Łukasz Jasiński
Pan Dominik Jaskulski
Pan Paweł Jegor
Pan Tomasz Jetka
Pan Bartosz Jezierski
Pan Wojciech Jodłowski
Pan Gustaw Jokiel
Pan Dominik Jureczko
Pan Paweł Jurewicz
Pan Dariusz Kabarciński
Pan Krzysztof Karp
Pan Paweł Kasprowicz
Pan Michał Kawa
Pan Piotr Kazimierski
Pan Rafał Kensy
Pan Michał Klich
Pan Tomasz Kłosiński
Pan Jan Kłosiński
Pan Jan Kochman
Pan Tadeusz Kominek
Pan Kamil Kopeć
Pan Jan Kosmala
Pan Tomasz Kowalczewski
Pan Rafał Kowalczyk
Pan Marcin Kowalewski
Pan Bartosz Kowalski
Pan Michał Kozar
Pan Antoni Kozielewski
Pan Andrzej Koźlik
Pan Daniel Marcin Krawieczyński
Pani Joanna Kruk
Pan Karol Krzysiak
Państwo Agnieszka i Łukasz Krzymowscy
Pan Mateusz Kućka
Pan Wojciech Kukla
Pan Tomasz Kułaga
Pan Marcin Kurzeja
Pan Mateusz Kuska
Pan Witold Kwaśnicki
Pan Stanisław Kwiatkowski
Pan Szymon Loduchowski
Pan Maciej Lorenc
Pan Paweł Łagowski
Pan Adrian Łazarski
Pan Adrian Łukasik
Pan Mateusz Łukomski
Pan Jerzy Machowski
Pan Paweł Majdan
Pan Gracjan A. Majewski
Pan Tadeusz Malinowski
Pan Tomasz Malinowski
Pan Mateusz Małż
Pan Maciej Matwiejczuk
Pan Adam Mazik
Pan Miłosz Mazurkiewicz
Pan Dawid Megger
Pan Miłosz Mirowski
Pan Paweł Młynarek
Państwo Magdalena i Marcin Moroniowie
Pan Igor Mróz
Pan Piotr Musielak
Pan Maksym Mydłowski
Pan Błażej Naczyński
Pan Tomasz Netczuk
Pan Łukasz Niedziałek
Pan Konrad Niemotko
Pan Dawid Nowak
Pan Paweł Nowak
Pan Filip Nowicki
Pan Marek Oleszko
Pani Karolina Olszańska
Pan Rafał Opryszczko
Pan Zbigniew Ostrowski
Pan Adam Pajęcki
Pani Maria Papis
Pan Wojciech Peisert
Pan Łukasz Piątkowski
Pan Iwo Pietrala
Pan Mateusz Pigłowski
Pan Mikołaj Pisarski
Pani Agnieszka Płonka
Pan Rafał Podgórski
Pan Bartłomiej Podolski
Pan Alfred Podstolski
Pan Paweł Pokrywka
Pan Tomasz Polkowski
Pan Andrzej Pondarzewski
Pan Maciej Przepiórka
Pan Artur Puszkarczuk
Pan Michał Puszkarczuk
Pan Dominik Pytlewski
Pan Michał Rałowski
Pan Jacek Rusiecki
Pan Karol Rzepiela
Pan Jakub Sabała
Pan Michał Sałaban
Pan Mateusz Sawicki
Pan Maciej Seremek
Pan Paweł Sierzupowski
Pan Wojciech Siłko
Pan Jarosław Skoczylas
Pan Adam Skrodzki
Pan Michał Sobczak
Pan Radosław Sobieś
Pan Piotr Sowiński
Pan Maksymilian Spik
Pan Rafał Staniec
Pan Jan Stasiczak
Pan Piotr Szewc
Pan Władysław Szewc
Pan Łukasz Szostak
Pan Michał Szymanek
Pan Maciej Szymański
Pan Adam Ślązak
Pan Marek Świerk
Pan Jan Maria Talar
Pan Tomasz Trocki
Pan Krzysztof Turowski
Pan Jan Tyszkiewicz
Pani Anna Wajs
Pan Adam Wasielewski
Pan Osman Waroński
Pan Piotr Warzecha
Pan Aleksander Adam Wegner
Pan Marek Wiatroszak
Pan Karol Więckowski
Pan Jacek Wilk
Pan Jakub Wołoszyn
Pan Jacek Wołpiuk
Pan Michał Woźnikiewicz
Pan Paweł Wójtowicz
Pan Piotr Wrotny
Pan Tomasz Wyszogrodzki
Pan Karol Wyszyński
Pani Mariola Zabielska-Romaszewska
Pan Karol Zdybel
Pan Jakub Zelek
Pan Marek Zemsta
Pan Andrzej Zientek
Pan Dawid Zięba
Pan Aleksander Żarnowski
Pracownik Santander Bank
Łącznie otrzymaliśmy 29 345,82 zł . Dziękujemy wszystkim Darczyńcom!
Znajdź się na liście>>
Lista mecenasów>>