Autor: Maciej Kosicki
Wersja PDF

Z przyjemnością prezentujemy pracę Macieja Kosickiego, zwolennika austriackiej szkoły ekonomicznej. Tekst został wyróżniony w IV edycji konkursu Młody Ekonomista zorganizowanym przez Towarzystwo Ekonomistów Polskich.

Leszek_BalcerowiczPoszukuję swojego Ludwiga Erharda
Tymi słowami Tadeusz Mazowiecki miał zwrócić się[1] do anonimowego wówczas pracownika naukowego, Leszka Balcerowicza, gdy w 1989 r. oferował mu tekę ministra finansów wraz ze stanowiskiem wicepremiera w formowanym przez siebie rządzie. Erhard, niemiecki ordoliberał, nie bez przyczyny uznawany jest za architekta tamtejszego „cudu gospodarczego”. Czy poprzeczka nie została więc zawieszona zbyt wysoko? Ocena działań samego Balcerowicza, kwestia budząca w debacie publicznej gigantyczne kontrowersje, nie jest przedmiotem tej pracy. Jednakże, słusznie lub nie, stał się on twarzą wydarzeń, które przeszły do historii jako „polska transformacja ustrojowa”.

Czym była transformacja? Spośród licznych definicji, najodpowiedniejsze wydają się być dwie. Prof. W. Balicki definiuje transformację jako „proces przebiegający w płaszczyźnie prawnej i realnej” polegający na „tworzeniu reguł funkcjonowania gospodarki, których rezultatem są zmiany w sferze realnej[2]. Definicja ta oddaje istotę zjawiska od strony formalnej. Jeśli zaś chodzi o stronę materialną, najwłaściwsze wydaje mi się być ujęcie najprostsze: było to przejście z socjalizmu do gospodarki rynkowej. Ekonomiczny sens socjalizmu oddali reprezentanci szkoły austriackiej. Ludwig von Mises pisał o „państwowej własności środków produkcji[3]. Z kolei Jesus Huerta de Soto definiuje socjalizm jako „system instytucjonalnej agresji przeciwko swobodzie ludzkiego działania i przedsiębiorczości”, dodając: „który zwykli ludzie, politycy i naukowcy uważają za zdolny do ulepszenia funkcjonowania społeczeństwa i osiągnięcia określonych celów, uważanych za dobre.”([4]) Natomiast gospodarka rynkowa to ustrój, w którym za zaspokajanie potrzeb społeczeństwa odpowiedzialny jest rynek rozumiany jako „nieskończona różnorodność osobistej wiedzy i indywidualnych celów, które wyznaczają sobie i do których dążą działający ludzie[5]. Jest to więc system oparty na własności prywatnej oraz indywidualnej przedsiębiorczości, czyli na swobodzie ludzkiego działania.

Określając w ten sposób punkt wyjścia oraz potencjalny punkt dojścia, będziemy musieli przyznać, że polska transformacja zatrzymała się w pół drogi od socjalizmu. W miejscu, które art. 20 Konstytucji z 1997 r. nazywa społeczną gospodarką rynkową. Być może premier Mazowiecki liczył, używając tego zwrotu w swoim exposé w sierpniu 1989 r., że uda mu się zbudować system gospodarczy wzorowany na modelu niemieckim. Niestety, o ile w wersji ordoliberalnej koncepcja ta zakłada wyraźne rozgraniczenie pomiędzy rynkiem a sferą interwencji państwa, o tyle w wydaniu polskim firmuje raczej system, w którym państwo może arbitralnie ingerować we wszelkie sfery aktywności gospodarczej obywateli.

Całość pracy w wersji PDF

Teksty publikowane jako working papers wyrażają poglądy ich Autorów – nie są oficjalnym stanowiskiem Instytutu Misesa.

 


[1] Leszek Balcerowicz, Państwo w przebudowie, Znak, Kraków 1999, str. 10

[2] W. Balicki, „Wstęp” w Gospodarcze problemy transformacji ustrojowej, red. W. Balicki, Wyd. AE w Poznaniu, Poznań 1994, s.5

[3] Ludwig von Mises, Interwencjonizm, www.mises.pl

[4] Jesus Huerta de Soto, Socjalizm, Rachunek Ekonomiczny i Funkcja Przedsiębiorcza, Instytut Ludwiga von Misesa, Warszawa 2011, str 52

[5] Ibid., str. 41

4 odpowiedzi na „Kosicki: Polska transformacja – sukces czy porażka?”

  • „Cel” brzmiałoby lepiej:
    »Określając w ten sposób punkt wyjścia oraz potencjalny PUNKT DOJŚCIA«

  • Wszystkim, których zainteresował ten tekst, zapraszam na swojego bloga oraz na profil na facebooku: http://www.facebook.com/kosawolnosci

  • Musimy pamiętać że Niemcy w czasie objęcia władzy przez Ludwiga Erharda miały silny przemysł który przetrwał wojnę w większym stopniu niż w wielu innych krajach europejskich. Niemcy to kraj przemysłowy ze wskaźnikiem uprzemysłowienia manufacturing per capita 8292 USD w Polsce ten wskaźnik wynosi 1959.5 USD. Polacy chcieli powtórzyć sukces kraju opartego na przemyśle opierając się na usługach (Polska nie miała i nie ma żadnej polityki przemysłowej )

  • Na youtube jest ciekawa debata między Staniłko, dr Jabłońskim i prof. Strzeleckim pt. „Dobre państwo. Rząd i gospodarka”. Czytałem, że Mateusz Benedyk z IM debatował z dr Jabłońskim o polskie transformacji. Jest gdzieś z tego nagranie?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Cytat:
  • Posiadanie środków produkcji nie jest przywilejem lecz społeczną odpowiedzialnością. Kapitaliści i właściciele ziemscy są zmuszeni posługiwać się swoją własnością w celu usatysfakcjonowania konsumentów. Jeżeli są oni powolni i niedołężni w wykonywaniu swoich obowiązków, wówczas są karani stratą. Jeśli nie pojmą tej nauczki i nie zreformują sposobu prowadzenia interesów, stracą swe bogactwo. Żadna inwestycja nie jest bezpieczna na wieki. Ludwig von Mises
Mecenasi
Wspieraj Nas>>
W lipcu i sierpniu wsparli nas:
Pan Michał Basiński
Pan Marek Bernaciak
Pan Tomasz Bethke
Pan Wojciech Bielecki
Pan Bartosz Biernacki
Pan Paweł Bochnowski
Pan Rafał Boniecki
Pan Michał Brański
Pani Dominika Buczek
Pan Przemysław Buszka
Pan Mirosław Cierpich
Pan Szymon Curyło
Pan Maciej Czaplewski
Pan Maciej Czyż
Pan Marcin Dabkus
Pan Wojciech Dąbek
Pan Michał Dębowski
Pan Daniel Długozima
Pan Paweł Drożniak
Pan Tomasz Dworowy
Pan Dariusz Dziadkowski
Pan Mariusz Dziechciaronek
Pan Tomasz Gaździk
Pan Rafał Główczyński
Pan Sebastian Glapiński
Pan Wiktor Gonczaronek
Pan Marek Górecki
Pan Witold Grabowski
Pan Karol Grodzicki
Pan Tomasz Gruszecki
Pan Stanisław Gruszka
Pan Jarosław Grycz
Pan Adrian Grzemski
Pan Maciej Grzymkowski
Pan Karol Handzel
Pan Tomasz Hrycyna
Pan Stanisław Hyrnik
Państwo Paulina i Przemysław Hys
Pan Michał Idec
Pan Tomasz Jabłoński
Pan Kazimierz Jacoń
Pan Łukasz Jasiński
Pan Piotr Jasiński
Pan Dominik Jaskulski
Pan Paweł Jegor
Pan Tomasz Jetka
Pan Gustaw Jokiel
Pan Dominik Jureczko
Pan Paweł Jurewicz
Pan Jan Kłosiński
Pan Jan Kochman
Pan Sylwester Kozak
Pan Mateusz Kozłowski
Pan Krzysztof Kożuchowski
Pan Sławomir Krawczyk
Pan Krzysztof Krzaczkowski
Pan Wojciech Kukla
Pani Paulina Kurzyk
Pan Stanisław Kwiatkowski
Pan Paweł Lewandowski
Pan Sławomir Majewski
Pan Tomasz Malinowski
Pan Miłosz Mazurkiewicz
Pani Joanna Morawska
Państwo Magdalena i Marcin Moroniowie
Pan Igor Mróz
Pani Wanda Musialik
Pan Mateusz Musielak
Pan Tomasz Netczuk
Pan Filip Nowicki
Pani Karolina Olszańska
Pan Zbigniew Ostrowski
Pan Wojciech Paryna
Pan Tomasz Pawlak
Pan Paweł Pietrasiński
Pan Mateusz Pigłowski
Pan Bartosz Pilarski
Pan Mikołaj Pisarski
Pan Dominik Pobereszko
Pan Bartłomiej Podolski
Pan Paweł Pokrywka
Pan Arkadiusz Przybyłek
Pan Adrian Przybysz
Pan Artur Puszkarczuk
Pan Michał Puszkarczuk
Pan Dawid Robaczyński
Pan Piotr Różański
Pan Jakub Sabała
Pan Adam Skrodzki
Pan Michał Sobczak
Pan Karol Sobiecki
Pan Radosław Sobieś
Pan Piotr Sowiński
Pan Ryszard Staszowski
Pan Mikołaj Stempel
Pan Ryszard Strzelecki
Pan Dawid Szczepański
Pan Łukasz Szostak
Pan Grzegorz Sztemborowski
Pan Dariusz Szumiło
Pan Tomasz Tarczyk
Pan Jarosław Tyma
Pan Jan Tyszkiewicz
Pani Anna Wajs
Pan Adam Wasielewski
Pan Waldemar Wilczyński
Pan Tomasz Wojtasik
Pan Jakub Wołoszyn
Pan Mateusz Wójcik
Pan Adrian Wróble
Pani Mariola Zabielska-Romaszewska
Pan Karol Zdybel
Pan Jakub Zelek
Pan Marek Zemsta
Pracownik Santander Bank

Łącznie otrzymaliśmy 10 949,39 zł. Dziękujemy wszystkim Darczyńcom!

Znajdź się na liście>>
Lista mecenasów>>