Autor: Louis Rouanet
Źródło: mises.org
Tłumaczenie: Sylwia Kolibaba
Wersja PDF

francuskaJeden ze stereotypów o Francuzach głosi, że mają oni wrodzoną niechęć do klasycznego liberalizmu i wolnego rynku. Nie zawsze jednak tak było. Pod koniec XIX i na początku XX wieku większość francuskich polityków i biurokratów przyznawało, że państwo jest ogólnie niesprawne i powinno być tak małe, jak to tylko możliwe. Nawet wielu zwolenników lewicy, zainspirowanych ideami anarchosocjalisty Pierre-Josepha Proudhona, zdecydowanie sprzeciwiało się opodatkowaniu i rozbudowanemu rządowi. Krytykowali jego rozrzutność i pasożytnictwo. Proudhon w swojej „Théorie de l’impôt” (Teoria opodatkowania), wydanej w 1861 r., określa opodatkowanie mianem iluzji i oskarża progresywny podatek dochodowy o bycie „joujou fiscal” (fiskalną zabawką), którą posługują się samozwańczy postępowcy, żeby bawić ludzi. Sprzeciw wobec podatku dochodowego był we Francji bardzo silny i niemalże doprowadził do protestów publicznych. Yves Guyot — francuski libertarianin i ekonomista — stanowczo oponował przeciwko podatkowi dochodowemu i tym samym zrobił bardzo dużo dla ochrony wolności. W 1898 roku Guyot napisał Les tribulations de M. Faubert (Zmartwienia pana Faubert), gdzie ostrzega o zagrożeniu dla wolności i dobrobytu, jakie niesie z sobą podatek dochodowy. Został on wprowadzony we Francji w 1914 roku (po USA!). Przyniosły go I wojna światowa i upadek francuskiej szkoły ekonomii politycznej. Skąd u Francuzów taka etatystyczna mentalność? Z jednej strony to wojny w dużej mierze odpowiadają za rozwój wszechpotężnego rządu. Z drugiej zaś po II wojnie światowej Partia Komunistyczna zyskała rozległe wpływy — w wyborach parlamentarnych w 1945 roku komuniści otrzymali 80% głosów poparcia, a w 1976 roku objęli najwięcej stanowisk burmistrzowskich w całej Francji. Z sondażu przeprowadzonego w 2013 roku wynika, że 80% Francuzów nie pochwala systemu kapitalistycznego, a 25% ankietowanych rozważa odejście od kapitalizmu.

Koniec  wolnorynkowych  reform

W ciągu ostatniej dekady we Francji istotnie panowała pewnego rodzaju polityka oszczędności. Ale kto ją finansuje? Odpowiedź jest prosta: społeczeństwo ma zaciskać pasa, a wydatki państwa nadal się zwiększają. Wydatki publiczne stale rosną, aczkolwiek ostatnio w wolniejszym tempie. Podatki jednak nadal się podnosi.

% PKB 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Wydatki publiczne 53,6% 53% 52,6% 53,3% 56,8% 56,6% 55,9% 56,6%
Dochody z sektora publicznego 50,6 50,6 49,9 49,9 49,2 49,5 50,6 51,8
Obciążenie podatkowe 43,8 44,1 43,4 43,2 42,1 42,5 43,7 45

Źródło: INSEE

 

W latach 2011 — 2013 wprowadzono 84 podatki. W 2011 roku podatki wzrosły o 16,2 mld euro, w 2012 r. — o 19,3 mld, a w 2013 r. — o 22,1 mld[1].

W roku 1974 były prezydent Francji Valéry Giscard d’Estaing powiedział: „Socjalizm zaczyna się po przekroczeniu stawki 40 procent obowiązkowego opodatkowania”. W 2013 r. obciążenie podatkowe wzrosło ponownie, osiągając 46,2 procent. Zamiast uznać niedorzeczność tej  polityki fiskalnej, francuscy ekonomiści — którzy są raczej etatystami i keynesistami — ignorujących krzywą Laffera, a także nieefektywność opodatkowania. Zamiast przyznać, że podatek od zysków kapitałowych  niesie ze sobą  fatalne skutki, toczą debatę na temat podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku majątkowego. Niektórzy ekonomiści, jak Thomas Piketty, niesłusznie utrzymują, że we Francji podatki dochodowe przewyższają majątkowe[2]. To pokazuje, jak bardzo ta debata mija się z rzeczywistością. Pascal Salin — ekonomista szkoły austriackiej — w przeciwieństwie do Piketty’ego dowodzi, że podatki majątkowe przewyższają dochodowe[3]. Nikt jednak nie przejmuje się nadmiernym opodatkowaniem majątku, gdyż wszyscy myślą, że to oznacza obciążenie podatkami osób zamożnych. Ponadto ci, którzy inspirują się keynesizmem, sądzą, że to konsumpcja — a nie kapitał — jest kluczem do wzrostu ekonomicznego. Natomiast tak jak palenie mebli nie jest najlepszym sposobem na ogrzanie domu, zmniejszenie kapitału to nie najlepszy sposób na wzrost! Jak kiedyś napisał Ludwig von Mises:

Istotą keynesizmu jest całkowite zanegowanie roli, jaką odgrywają oszczędności i inwestycje w poprawie warunków gospodarczych[4].

Obciążenie podatkowe w dużej mierze wyjaśnia brak dostatecznej ilości kapitału we Francji. Nie wszystkie problemy jednak pochodzą z opodatkowania. Kolejnym problemem, jaki hamuje aktywność gospodarczą we Francji, jest inflacja prawa. Francuzi są rządzeni przez 400 tys. przepisów w 22 tys. paragrafach ustaw i 137 tys. dekretów. Swego czasu Monteskiusz powiedział: „Prawa niepotrzebne osłabiają prawa konieczne”, lecz przez tworzenie niepewności, niepotrzebne prawa osłabiają również wzrost gospodarczy. Kiedy więc politycy nie mogą zmienić rzeczywistości, tworzą prawa, które dają im złudzenie kontroli nad nią.

 

Inflacja prawa we Francji w latach 2003–2013 (średni procent przyrostu liczby stron na rok)

 

ustawa o finansach publicznych +12,8%
ustawa o systemie oświaty +6,3%
ustawa o sporcie +6,3%
prawo ubezpieczeniowe +5,9%
ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym +5,8%
ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów +5,4%
prawo autorskie +4,9%
prawo podatkowe +4,1%
kodeks karny +3,6%
kodeks pracy +3,4%
ustawa o zdrowiu publicznym +3,1%
prawo ochrony środowiska +2,1%
ustawa o pomocy społecznej +1,7%

Źródło: Slate.fr

Jak widzieliśmy, przez ostatnie kilka lat we Francji żadne wolnorynkowe reformy nie weszły w życie. Po wyborach samorządowych w 2014 roku stanowisko premiera objął Manuel Valls. Reprezentuje on prawe skrzydło Partii Socjalistycznej, ale daleko mu do libertarianizmu. Historia pokazuje, że często to rządy lewicowe przeprowadzają wolnorynkowe reformy. Taka sytuacja miała miejsce w latach 80. minionego wieku, gdy urząd premiera Nowej Zelandii sprawował David Lange, czy też w mniejszym stopniu — za rządów Gerharda Schrödera w Niemczech. Wydaje się jednak mało prawdopodobne, że Manuel Valls dokona jakichkolwiek poważnych wolnorynkowych reform. Oświadczył, że obniży podatek dochodowy od osób prawnych i inne podatki, a rząd zmniejszy wydatki publiczne o 50 mld euro (2,5% PKB) w ciągu następnych trzech lat. To tylko słowa i obietnice nieśmiałych zmian.

[1] Serge Schweitzer i Loïc Floury, Théorie de la révolte fiscale, Enjeux et interpretations (Theory of Tax Revolt: Issues and Interpretations), 2014.

[2]  Zob. Thomas Piketty i Emmanuel Saez, Pour une révolution fiscal: un impôt sur le revenue pour le XXème siècle, Paris, Seuil, 2011.

[3] Pascal Salin, La tyrannie fiscal (The Fiscal Tyranny), Odile Jacob, 2014.

[4] Ludwig von Mises, Planning for Freedom, 1974, s. 207

5 odpowiedzi na „Rouanet: Wielki zły rynek – francuska psychoza?”

  • „When you look at history, you often findit is left-wing governments making free-market reforms.”
    „Historia pokazuje, że to właśnie rządy lewicowe przeprowadzają wolnorynkowe reformy. ” 😯

    Mam wątpliwości, być może nieuzasadnione, co do powyższego tłumaczenia. Niemniej, tłumaczenie może sugerować, że spośród różnorodnych ideologii, którymi kierują się szeroko rozumiane społeczności polityczne, to WŁAŚNIE te spod lewicowej gwiazdy dokonują wolnorynkowych reform. Przecież to już przy pierwszym kontakcie brzmi absurdalnie.

    Poza tym w tekście pojawiają się kilkukrotnie błędy składniowe w tłumaczeniu na j. polski (natomiast w tabeli dotyczącej inflacji praw, tłumacz pominął na czwartej pozycji odpowiednik polskiej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

    • Pawel Kot

      Rzeczywiście pominęliśmy jeden wiersz w tabeli – przy czym chodzi tu ogólnie o prawo ubezpieczeniowe – dzięki za czujność, już poprawione :). Pozostałe wątpliwości są raczej nieuzasadnione.

      • „When you look at history, you often findit is left-wing governments making free-market reforms.”

        W moim przekonaniu zamiasr ”wlasnie” powinno zostac uzyte slowo ”czesto” – ”Gdy spojrzec w historie okazuje sie ze czesto to lewicowe rzady wprowadzaja wolnorynkowe reformy” Uzycie slowa ”wlasnie” sugeruje w tym kontekscie ze rzady lewicowe to jedyne rzady ktore takie reformy w przeszlosci przeprowadzaly, natomiast patrzac na angielski tekst mozna zrozumiec ze z obu rodzajow rzadow to lewicowe czesciej takie reformy przeprowadzaly. to pewna roznica – zawsze a czesciej.

        • Dziękujemy za uwagę! Rzeczywiście lepiej użyć „często” niż „właśnie” – już to poprawiliśmy.

  • „Z sondażu przeprowadzonego w 2013 roku wynika, że 80% Francuzów nie pochwala systemu kapitalistycznego, a 25% ankietowanych rozważa odejście od kapitalizmu.”

    Zabawne. W 2012 wydatki publiczne wynosiły jakieś 56,6% PKB, w czasie kiedy przeprowadzano tę ankietę były one zapewne wyższe, a mimo to część francuzów święcie wierzy, że żyje w „systemie kapitalistycznym”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Cytat:
  • Albo prywatna własność środków produkcji, albo głód i nędza dla wszystkich. Ludwig von Mises
Mecenasi
Wspieraj Nas>>
W maju wsparli nas:
Pan Neil Abragimowicz
Pan Dominik Aromiński
Pan Marcin Bałazy
Pan Adam Banys
Pan Bartosz Baranowski
Pan Marek Barciński
Pan Bartosz Bartoszko
Pan Michał Basiński
Pan Kamil Becmer
Pan Konrad Berkowicz
Pan Marek Bernaciak
Pan Wojciech Bielecki
Pan Bartosz Biernacki
Pan Sebastian Bigos
Pan Artur Tadeusz Birczyński
Pan Karol Bisewski
Pan Arkadiusz Bodura
Pan Tomasz Boguszewski
Pan Rafał Boniecki
Pan Tomasz Borkowski
Pani Dominika Buczek
Pan Arkadiusz Bykowski
Pan Marceli Chałubiński
Pan Robert Ciborowski
Pan Artur Czerwiński
Pan Marcin Dabkus
Pan Wojciech Dąbek
Pan Kamil Deleżuch
Pan Marcin Dengus
Pan Michał Dębowski
Pan Tomasz Dorau
Pan Stanisław Duda
Pan Tomasz Dworowy
Pan Gniewomir Dziadek
Pan Dariusz Dziadkowski
Pan Eugeniusz Flibrant
Pan Jarosław Garbowski
Pan Grzegorz Gawinowski
Pan Marek Gazda
Pan Łukasz Gąsowski
Pan Hubert Gebler
Pan Marcin Głombica
Pan Marcin Gmaj
Pan Adrian Gołosz
Pan Wiktor Gonczaronek
Pan Maciej Gorzelak
Pan Daniel Góra
Pan Karol Grodzicki
Pan Stanisław Gruszka
Pan Jarosław Grycz
Pan Mariusz Grzebielucha
Pan Kamil Grzebyta
Pan Adrian Grzemski
Pan Maciej Grzymkowski
Pan Karol Handzel
Pan Jacek Hecht
Pan Andrzej Heydel
Pan Patryk Hołub
Pan Tomasz Hrycyna
Pan Stanisław Hyrnik
Państwo Paulina i Przemysław Hys
Pan Robert Iwaszkiewicz
Pan Marcin Jaczewski
Pan Bartosz Jakusz
Pan Mirosław Janisz
Pan Konrad Janiec
Pan Łukasz Jasiński
Pan Dominik Jaskulski
Pan Paweł Jegor
Pan Tomasz Jetka
Pan Bartosz Jezierski
Pan Wojciech Jodłowski
Pan Gustaw Jokiel
Pan Dominik Jureczko
Pan Paweł Jurewicz
Pan Dariusz Kabarciński
Pan Krzysztof Karp
Pan Paweł Kasprowicz
Pan Michał Kawa
Pan Piotr Kazimierski
Pan Rafał Kensy
Pan Michał Klich
Pan Tomasz Kłosiński
Pan Jan Kłosiński
Pan Jan Kochman
Pan Tadeusz Kominek
Pan Kamil Kopeć
Pan Jan Kosmala
Pan Tomasz Kowalczewski
Pan Rafał Kowalczyk
Pan Marcin Kowalewski
Pan Bartosz Kowalski
Pan Michał Kozar
Pan Antoni Kozielewski
Pan Andrzej Koźlik
Pan Daniel Marcin Krawieczyński
Pani Joanna Kruk
Pan Karol Krzysiak
Państwo Agnieszka i Łukasz Krzymowscy
Pan Mateusz Kućka
Pan Wojciech Kukla
Pan Tomasz Kułaga
Pan Marcin Kurzeja
Pan Mateusz Kuska
Pan Witold Kwaśnicki
Pan Stanisław Kwiatkowski
Pan Szymon Loduchowski
Pan Maciej Lorenc
Pan Paweł Łagowski
Pan Adrian Łazarski
Pan Adrian Łukasik
Pan Mateusz Łukomski
Pan Jerzy Machowski
Pan Paweł Majdan
Pan Gracjan A. Majewski
Pan Tadeusz Malinowski
Pan Tomasz Malinowski
Pan Mateusz Małż
Pan Maciej Matwiejczuk
Pan Adam Mazik
Pan Miłosz Mazurkiewicz
Pan Dawid Megger
Pan Miłosz Mirowski
Pan Paweł Młynarek
Państwo Magdalena i Marcin Moroniowie
Pan Igor Mróz
Pan Piotr Musielak
Pan Maksym Mydłowski
Pan Błażej Naczyński
Pan Tomasz Netczuk
Pan Łukasz Niedziałek
Pan Konrad Niemotko
Pan Dawid Nowak
Pan Paweł Nowak
Pan Filip Nowicki
Pan Marek Oleszko
Pani Karolina Olszańska
Pan Rafał Opryszczko
Pan Zbigniew Ostrowski
Pan Adam Pajęcki
Pani Maria Papis
Pan Wojciech Peisert
Pan Łukasz Piątkowski
Pan Iwo Pietrala
Pan Mateusz Pigłowski
Pan Mikołaj Pisarski
Pani Agnieszka Płonka
Pan Rafał Podgórski
Pan Bartłomiej Podolski
Pan Alfred Podstolski
Pan Paweł Pokrywka
Pan Tomasz Polkowski
Pan Andrzej Pondarzewski
Pan Maciej Przepiórka
Pan Artur Puszkarczuk
Pan Michał Puszkarczuk
Pan Dominik Pytlewski
Pan Michał Rałowski
Pan Jacek Rusiecki
Pan Karol Rzepiela
Pan Jakub Sabała
Pan Michał Sałaban
Pan Mateusz Sawicki
Pan Maciej Seremek
Pan Paweł Sierzupowski
Pan Wojciech Siłko
Pan Jarosław Skoczylas
Pan Adam Skrodzki
Pan Michał Sobczak
Pan Radosław Sobieś
Pan Piotr Sowiński
Pan Maksymilian Spik
Pan Rafał Staniec
Pan Jan Stasiczak
Pan Piotr Szewc
Pan Władysław Szewc
Pan Łukasz Szostak
Pan Michał Szymanek
Pan Maciej Szymański
Pan Adam Ślązak
Pan Marek Świerk
Pan Jan Maria Talar
Pan Tomasz Trocki
Pan Krzysztof Turowski
Pan Jan Tyszkiewicz
Pani Anna Wajs
Pan Adam Wasielewski
Pan Osman Waroński
Pan Piotr Warzecha
Pan Aleksander Adam Wegner
Pan Marek Wiatroszak
Pan Karol Więckowski
Pan Jacek Wilk
Pan Jakub Wołoszyn
Pan Jacek Wołpiuk
Pan Michał Woźnikiewicz
Pan Paweł Wójtowicz
Pan Piotr Wrotny
Pan Tomasz Wyszogrodzki
Pan Karol Wyszyński
Pani Mariola Zabielska-Romaszewska
Pan Karol Zdybel
Pan Jakub Zelek
Pan Marek Zemsta
Pan Andrzej Zientek
Pan Dawid Zięba
Pan Aleksander Żarnowski
Pracownik Santander Bank
Łącznie otrzymaliśmy 29 345,82 zł . Dziękujemy wszystkim Darczyńcom!
Znajdź się na liście>>
Lista mecenasów>>